Betonarme perdeler, binaların deprem yüklerine karşı en etkili taşıyıcı elemanlarıdır. Doğru detaylandırılmış perdeler katlar arası ötelemeleri sınırlar ve binanın deprem davranışını belirgin biçimde iyileştirir. Perde detayı ise kolon detayından farklı mantıkla kurulur.
Perde nedir?
Plandaki uzun kenarının kalınlığına oranı belirli bir değerden büyük olan düşey taşıyıcılar perde olarak kabul edilir. Bu oranın altında kalan elemanlar kolon gibi davranır ve kolon kurallarıyla detaylandırılır.
İki bölge: gövde ve uç
Perde iki bölgeden oluşur:
- Uç bölgeleri: Perdenin iki ucunda, eğilme momentinin oluşturduğu büyük çekme ve basınç kuvvetlerini taşıyan bölgeler. Kolon gibi boyuna donatı ve sık etriyeyle sarılır.
- Gövde: Uç bölgeleri arasında kalan kısım. Her iki yüzde düşey ve yatay donatı bulunur.
Uç bölgeleri konusunu perde uç bölgeleri yazımızda ayrıntılı ele aldık.
Gövde donatısı
Gövdede her iki yüzde düşey ve yatay donatı ağı bulunur. Yönetmelik her iki doğrultuda asgari bir donatı oranı ve en büyük çubuk aralığı tanımlar. Yatay donatı perdenin kesme kapasitesine doğrudan katkı yapar ve uç bölgelerine kadar uzatılarak ankre edilir.
Çirozlar
Karşılıklı yüzlerdeki donatı ağları belirli aralıklarla çirozlarla birbirine bağlanır. Çirozlar ağların betonlama sırasında yerinde kalmasını ve basınç altında donatının burkulmamasını sağlar.
Kritik perde yüksekliği
Perdenin tabanından itibaren belirli bir yükseklik, depremde plastik davranışın beklendiği kritik bölgedir. Bu bölgede uç bölgesi ve gövde donatısı koşulları daha sıkıdır.
Detayda neler gösterilir?
- Perde kesiti, uç bölgelerinin uzunluğu
- Uç bölgesi boyuna donatısı ve etriyeleri
- Gövde düşey ve yatay donatısı, aralıklar
- Çiroz düzeni
- Filiz ve bindirme bilgileri
Sık sorulanlar
Perde ile kolon arasındaki fark nedir?
Plandaki uzun kenarın kalınlığa oranı belirli bir sınırı aşan elemanlar perde olarak tasarlanır; perdelerde uç bölgesi ve gövde ayrımı yapılır.