Deprem yüklerini taşıyan çerçevelerin kirişleri belirli boyut koşullarını sağlamalıdır. Bu koşullar, kirişin yeterli rijitliğe sahip olmasını, donatının yerleştirilebilmesini ve kirişin kolonla sağlıklı bir birleşim oluşturmasını hedefler.
Genişlik
TBDY 2018'e göre deprem yükü taşıyan kirişlerin gövde genişliği en az 250 mm olmalıdır. Daha dar kirişlerde boyuna donatı, etriye ve kolon donatısı birleşim bölgesinde yerleştirilemez hale gelir.
Yükseklik
Kiriş yüksekliği, 300 mm'den ve döşeme kalınlığının üç katından az olmamalıdır. Bu koşul, kirişin döşemeye göre yeterince rijit kalmasını ve gerçekten bir kiriş gibi çalışmasını sağlar. Kiriş yüksekliğinin genişliğinin belirli bir katını ve serbest açıklığın belirli bir oranını aşmaması da istenir.
Neden önemli?
Boyut koşulları sağlanmayan bir eleman, hesapta kiriş olarak modellense bile beklenen deprem davranışını gösteremeyebilir. Bu durum özellikle döşeme kalınlığı içinde kalan yassı kirişlerde ortaya çıkar. Ayrıntılar için ters kiriş ve yassı kiriş yazımıza bakabilirsiniz.
Detaylandırmaya etkisi
Kiriş genişliği, aynı sırada yerleştirilebilecek boyuna donatı sayısını belirler. Çubuklar arası net aralığın çubuk çapından ve en büyük agrega boyutuna bağlı bir değerden az olmaması gerekir. Dar kirişlerde donatı ikinci sıraya taşınır ve faydalı yükseklik azalır.
Kiriş yüksekliği ise sarılma bölgesinin uzunluğunu doğrudan belirler; sarılma bölgesi kiriş yüksekliğinin iki katıdır. Bu konuda kirişlerde sarılma bölgesi yazımıza bakabilirsiniz.
Kolon ile ilişki
Kiriş genişliği kolon genişliğinden fazla olduğunda kiriş donatısının bir kısmı kolonun dışından geçer. Bu çubukların ankrajı ve birleşim bölgesine katkısı ayrıca değerlendirilmelidir.
Sık sorulanlar
Kiriş genişliği en az kaç olmalı?
Deprem yükü taşıyan kirişlerde TBDY 2018'e göre en az 250 mm.
Kiriş yüksekliği için koşul nedir?
300 mm'den ve döşeme kalınlığının üç katından az olmamalıdır.