Merdivenin rahat kullanılması, basamak yüksekliği (rıht) ile basamak genişliği (genişlik veya derinlik) arasındaki ilişkiye bağlıdır. Bu ölçüler mimari projeden gelir, ancak statik detayda da doğru ve tutarlı gösterilmelidir.
2h + b kuralı
Yaygın kullanılan ampirik kurala göre iki rıht yüksekliği ile bir basamak genişliğinin toplamı, ortalama bir adım uzunluğuna denk gelmelidir:
- 2h + b ≈ 60–64 cm
Örneğin 17 cm rıht yüksekliğinde basamak genişliği yaklaşık 26–30 cm olur.
Rıht yüksekliği
Konutlarda rıht yüksekliği genellikle 15–18 cm aralığında seçilir. Kamu yapıları ve kaçış merdivenlerinde ilgili yönetmelikler daha sıkı sınırlar koyar.
Basamak sayısı
Kat yüksekliği rıht yüksekliğine bölünerek basamak sayısı bulunur. Sonuç tam sayıya yuvarlanır ve gerçek rıht yüksekliği yeniden hesaplanır. Örneğin 3,20 m kat yüksekliğinde 19 basamak seçilirse rıht yüksekliği yaklaşık 16,8 cm olur.
İki kollu merdivende
Her kol yarım kat yüksekliği çıkar. Basamak sayısının iki kola eşit dağıtılması tercih edilir; eşit dağıtılamıyorsa fark bir basamakla sınırlı tutulur.
Statik detayda
Statik kesitte basamak ölçüleri, merdiven plağının kalınlığı ve eğimi birlikte gösterilir. Eğim, rıht yüksekliği ile basamak genişliğinin oranından bulunur ve donatı boylarının hesabında kullanılır. Bu konuda merdiven kesiti nasıl çizilir yazımıza bakabilirsiniz.
Sık sorulanlar
2h + b kuralı nedir?
İki rıht yüksekliği ile bir basamak genişliğinin toplamının yaklaşık 60–64 cm olmasını öneren ampirik bir kuraldır.