Komut, kısayol ve neden önemli?
AutoCAD'de her işlem bir komutla yapılır: çizgi çizmek LINE, ötelemek OFFSET, ölçü almak DIMLINEAR komutudur. Komutların çoğunun bir ya da birkaç harflik kısayolu (alias) vardır: komut satırına L yazıp Enter'a basmak LINE komutunu başlatır. Statik çizimde bir pafta yüzlerce kez aynı komutu tekrar ettirdiği için kısayollarla çalışmak, menülerden tıklamaya göre ciddi zaman kazandırır.
Bir önceki komutu tekrarlamak için Enter ya da boşluk tuşuna basmak yeterlidir. Komutu iptal etmek için Esc kullanılır. Komut çalışırken komut satırında çıkan seçenekler (örneğin OFFSET sırasında Through, Erase, Layer) köşeli parantez içinde görünür; büyük harfle yazılmış harfi yazarak seçilir.
GstarCAD kullanıcıları için: GstarCAD, AutoCAD ile aynı komut adlarını ve büyük ölçüde aynı kısayolları kullanır. Bu yazıdaki komutlar GstarCAD'de de aynı şekilde çalışır. Kısayollar her iki programda da düzenlenebilir olduğu için, ofisinizde değiştirilmiş bir kısayol varsa komutun tam adını yazmak her zaman güvenli yoldur. İki program arasındaki farklar için GstarCAD ve AutoCAD yazısına bakabilirsiniz.
Çizim komutları
Statik paftada çizimin iskeleti akslar, kesit sınırları ve donatı çizgileridir. Donatıları mümkün olduğunca PLINE ile çizmek, bir çubuğun toplam boyunu LIST ile tek seferde görmeyi sağlar.
| Komut | Kısayol | Statik çizimde ne işe yarar? |
|---|---|---|
LINE | L | Aks çizgileri, kesit sınırları, tek parça donatı çubukları |
PLINE | PL | Kanca ve bükümlü donatı, etriye, kolon ve perde kesit çerçevesi; tek nesne olduğu için boy ölçmek kolay |
RECTANG | REC | Kolon ve kiriş kesit dış hatları |
CIRCLE | C | Kesitte boyuna donatı noktaları, dairesel kolon |
HATCH | H | Kesilmiş beton taraması, kolon ve perde dolgusu |
BOUNDARY | BO | Kapalı bölgeden pline sınır üretmek; döşeme alanı ve tarama sınırı |
MTEXT | T | Genel notlar, poz açıklamaları, çok satırlı yazı |
Tarama yaparken kapalı olmayan bir sınır HATCH komutunun alanı bulamamasına yol açar. Bu durumda önce sınırdaki açıklıkları kapatın ya da küçük boşluklar için HPGAPTOL toleransını artırın; BOUNDARY da yalnızca kapalı bölgelerden sınır üretir. Kapalı bir bölgede önce BOUNDARY ile sınır pline'ı oluşturup taramayı o sınıra uygulamak işi kolaylaştırır.
Düzenleme komutları
Bir statik çizimde çizim komutlarından çok düzenleme komutları kullanılır. Özellikle OFFSET, TRIM ve COPY en sık başvurulan üç komuttur.
| Komut | Kısayol | Statik çizimde ne işe yarar? |
|---|---|---|
OFFSET | O | Paspayı kadar içeri ötelemek; kiriş alt-üst çizgisi, perde kalınlığı |
TRIM | TR | Kesişen çizgileri budamak; kalıp planında kiriş-kolon birleşimleri |
EXTEND | EX | Donatı veya kiriş çizgisini bir sınıra kadar uzatmak |
FILLET | F | İki çizgiyi köşede birleştirmek; yarıçaplı büküm (R değeriyle) |
COPY | CO | Aynı kolon detayını, pozu veya etiketi çoğaltmak |
MOVE | M | Detay ve yazıları yerleştirmek |
ARRAY | AR | Eşit aralıklı etriye, döşeme donatısı, kolon grubu dizmek |
STRETCH | S | Kesiti veya açılımı bir yönde uzatıp kısaltmak (seçim çaprazla yapılır) |
SCALE | SC | Altlığı veya detayı ölçeklemek; ölçek değişiminde dikkatle kullanılır |
LENGTHEN | LEN | Donatı çubuğunu belirli bir boya getirmek veya toplam boyu görmek |
PEDIT | PE | Çizgileri pline'a çevirmek, birleştirmek, kalınlık vermek |
JOIN | J | Uç uca çizgi ve yayları tek nesneye birleştirmek |
ROTATE | RO | Detayı veya eğik aksa göre altlığı döndürmek |
MIRROR | MI | Simetrik kesitleri ve donatıları aynalamak |
ERASE | E | Nesne silmek |
EXPLODE | X | Blok ve pline'ı parçalarına ayırmak; poz etiketlerinde dikkatli kullanılmalı |
BREAK | BR | Çizgiyi iki noktadan kırmak; donatı ek yerini göstermek |
DIVIDE | DIV | Bir boyu eşit parçaya bölüp işaret koymak; etriye yerleşimi kontrolü |
MATCHPROP | MA | Katman, renk, yazı ve ölçü stilini bir nesneden diğerine aktarmak |
Pratik örnek: 30×60 kiriş kesitinde paspayı
RECile 300×600 mm dikdörtgeni çizin.Okomutuyla ötelemeyi 25 mm girin, dikdörtgeni seçip içeri tıklayın; etriye dış hattı oluşur.Fkomutunda yarıçapı ihtiyacınıza göre girip etriye köşelerini yuvarlatın.Cile boyuna donatı dairelerini köşelere yerleştirin,ARile ara çubukları eşit aralıkla dizin.
Paspayı değerini yönetmelik ve proje koşullarına göre belirleyin; burada 25 mm yalnızca örnek amaçlıdır. Konunun ayrıntısı için paspayı neden önemli yazısını okuyabilirsiniz.
Ölçülendirme ve yazı komutları
Ölçüler ve yazılar paftanın okunabilirliğini belirler. Ölçek değiştikçe yazı yüksekliği ve ölçü stilinin de değişmesi gerekir; bunu doğru kurmak için önce ölçü stilini (D) düzenleyin.
| Komut | Kısayol | Statik çizimde ne işe yarar? |
|---|---|---|
DIMLINEAR | DLI | Yatay ve düşey ölçüler; kesit boyutları, aks aralıkları |
DIMALIGNED | DAL | Eğik elemanlarda (merdiven, eğik aks) ölçü |
DIMCONTINUE | DCO | Zincir ölçü; aks aralıkları, etriye bölgeleri |
DIMBASELINE | DBA | Ortak bir başlangıçtan ölçü; kot ve basamak ölçüleri |
QDIM | — | Seçilen nesnelere hızlı toplu ölçü; aplikasyon planlarında zaman kazandırır |
DIMSTYLE | D | Ölçek ve standartlara uygun ölçü stili tanımlamak |
Aplikasyon planlarında QDIM ile bir aks üzerindeki tüm kolonları seçip tek seferde zincir ölçü almak, tek tek DLI kullanmaktan çok daha hızlıdır. Ölçü stillerinin ayrıntısı için ölçülendirme stilleri yazısına bakın.
Katman, blok ve dış referans komutları
Statik projede düzen, katman ve blok kullanımıyla sağlanır. Ofisin katman standardına uymak, paftaların hem ekranda hem çıktıda tutarlı görünmesini sağlar.
| Komut | Kısayol | Statik çizimde ne işe yarar? |
|---|---|---|
LAYER | LA | Katman yöneticisi; aks, kalıp, donatı, ölçü, yazı katmanlarını düzenlemek |
BLOCK | B | Kolon kesiti, antet, kuzey oku gibi tekrar eden çizimleri blok yapmak |
INSERT | I | Blok yerleştirmek (antet, sembol, tip detay) |
ATTEDIT | ATE | Blok içindeki öznitelikleri (antet bilgisi, poz no) düzenlemek |
BEDIT | BE | Blok tanımını blok editöründe düzenlemek; tüm kopyalar birlikte güncellenir |
WBLOCK | W | Seçili detayı ayrı DWG olarak kaydetmek; tip detay kütüphanesi kurmak |
XREF | XR | Dış referans yöneticisi; mimari altlığı bağlamak |
XATTACH | XA | Dış referans dosyası eklemek |
Blok içindeki birden çok özniteliği pencere üzerinden düzenlemek için EATTEDIT komutu da kullanılabilir; antet bilgilerini toplu değiştirmede kullanışlıdır. Katman düzeni için AutoCAD'de statik katman düzeni, bloklar için blok ve attribute kullanımı, dış referans için XREF kullanımı yazılarına bakabilirsiniz.
Sorgu ve temizlik komutları
Çizimi kontrol etmek ve dosyayı sağlıklı tutmak için şu komutlar kullanılır. Kısayolu olmayan komutlar tam adlarıyla yazılır.
| Komut | Kısayol | Statik çizimde ne işe yarar? |
|---|---|---|
LIST | LI | Nesnenin katmanı, boyu, alanı gibi bilgilerini görmek |
DIST | DI | İki nokta arası mesafe; ölçü kontrolü |
AREA | AA | Alan ve çevre ölçmek; döşeme ve kalıp alanı kontrolü |
MEASUREGEOM | MEA | Mesafe, yarıçap, açı ve alanı tek komutta ölçmek |
PURGE | PU | Kullanılmayan katman, blok ve stilleri temizlemek |
AUDIT | — | Dosyadaki hataları bulmak ve düzeltmek |
OVERKILL | — | Üst üste binen çift çizgileri ve gereksiz parçaları silmek |
Mimari altlık üzerine çalışılan dosyalar zamanla şişer. Paftayı göndermeden önce sırasıyla OVERKILL, PURGE ve AUDIT çalıştırmak hem dosya boyutunu küçültür hem de açılış hatalarını azaltır. Ayrıntılar DWG dosyası şişmesi ve temizlik yazısında.
Seçim yöntemleri: doğru nesneyi hızlı seçmek
Komutların çoğu önce nesne seçmenizi ister. Statik paftalarda yüzlerce donatı, ölçü ve yazı iç içe olduğu için seçimi doğru yapmak, komutu bilmek kadar önemlidir.
- Soldan sağa pencere (mavi): Yalnızca tamamen pencerenin içinde kalan nesneleri seçer. Bir detayı komşu detaya dokunmadan taşımak için kullanılır.
- Sağdan sola çapraz pencere (yeşil): Pencereye değen her nesneyi seçer.
STRETCHkomutu bu seçimle çalışır; kesiti uzatırken yalnızca uçtaki noktaları kapsayın. - Shift + tık: Seçimden nesne çıkarır.
QSELECT: Katmana, renge, nesne türüne göre filtreli seçim. Örneğin yalnızca belirli bir katmandaki yazıları seçip yüksekliklerini topluca değiştirmek için.SELECTSIMILAR: Seçilen nesneye benzeyen (aynı katman ve türdeki) tüm nesneleri seçer.
Katmanları kilitlemek (LAYER içinde kilit simgesi) altlığın yanlışlıkla seçilmesini ve taşınmasını önler. Mimari altlık dış referans olarak bağlıysa bu risk zaten büyük ölçüde ortadan kalkar.
Hız kazandıran tuşlar ve alışkanlıklar
- F3: Nesne yakalama (OSNAP) aç/kapa. Donatı uç noktalarını yakalamak için açık olmalıdır.
- F8: Ortogonal mod. Aks ve kesit çizerken çizgileri yatay-düşey tutar.
- F10: Kutupsal izleme. Eğik merdiven ve kanca açılarında faydalıdır.
- Ctrl+1: Özellikler paleti. Seçilen nesnenin katmanını, rengini, boyunu ve yazı yüksekliğini görüp değiştirmek için.
- Enter / boşluk: Son komutu tekrarlar.
- Shift + sağ tık: Geçici nesne yakalama menüsü (orta nokta, kesişim, dik vb.).
Bunlara ek olarak, sık kullandığınız komutların kısayollarını kendi el alışkanlığınıza göre düzenlemek mümkündür; ancak ekip içinde çalışıyorsanız ortak bir kısayol listesi tutmak, birbirinizin bilgisayarında kaybolmayı önler.
Komutları ezberlemek yerine iş akışı kurmak
Komutları bilmek gereklidir, ama statik ofiste verimliliği asıl artıran şey tekrar eden işleri standarda bağlamaktır. Bir kolon detayı her seferinde REC, O, C, AR, DLI ve T ile sıfırdan çiziliyorsa, aynı kurallar her seferinde elle uygulanıyor demektir. Bu tekrarlar hem zaman alır hem de hata riskini artırır.
Bu noktada üç yol vardır: elle çizim, kendi LISP rutinlerini yazmak ve detay programı kullanmak. KNCad gibi bir statik detay programı kolon, perde, kiriş ve döşeme detaylarını AutoCAD ve GstarCAD içinde poz etiketleri ve metrajıyla üretir; yukarıdaki komutlar ise üretilen çizimi düzenlemek ve kontrol etmek için yine her gün kullanılır. Yöntemlerin karşılaştırması için AutoCAD'de betonarme detay çizmenin üç yolu yazısına bakabilirsiniz.
Öğrenciyseniz önce bu yazıdaki tabloları bir A4'e yazdırıp masanızın yanına koyun; iki hafta içinde parmaklarınız kısayolları kendiliğinden yazmaya başlar.
Sık sorulanlar
AutoCAD'de en çok kullanılan kısayollar hangileridir?
Statik çizimde en sık kullanılanlar L (LINE), PL (PLINE), O (OFFSET), TR (TRIM), CO (COPY), M (MOVE), DLI (DIMLINEAR) ve LA (LAYER) kısayollarıdır.
GstarCAD'de AutoCAD komutları çalışır mı?
Evet. GstarCAD aynı komut adlarını ve büyük ölçüde aynı kısayolları kullanır. Kısayol ofiste değiştirilmişse komutun tam adını yazmak her iki programda da çalışır.
OVERKILL komutu ne işe yarar?
Üst üste binen çift çizgileri, çakışan parçaları ve gereksiz nesneleri temizler. Mimari altlıktan gelen çizimlerde dosyayı hafifletmek için kullanılır.
AutoCAD'de bir donatının toplam boyunu nasıl ölçerim?
Donatı pline olarak çizildiyse LIST (LI) komutu ya da Özellikler paleti (Ctrl+1) toplam uzunluğu gösterir. Ayrı çizgilerden oluşuyorsa önce JOIN (J) ile birleştirebilirsiniz.