Rıht ve basamak ölçüsü
Merdiven rahatlığı rıht yüksekliği (h) ile basamak genişliğinin (b) oranına bağlıdır. Yaygın ampirik kural ortalama adım uzunluğuna dayanır: 2h + b ≈ 60–64 cm.
- Rıht sayısı = kat yüksekliği / hedef rıht (tam sayıya yuvarlanır).
- Gerçek rıht = kat yüksekliği / rıht sayısı. Bütün rıhtlar eşit olmalıdır.
- Basamak = hedef adım − 2h.
- Her kolda basamak (yatay yüzey) sayısı rıht sayısından bir eksiktir.
Örnek: 3,00 m kat, hedef 17 cm → 18 rıht × 16,67 cm; b = 62 − 33,3 ≈ 29 cm; iki kolda 9 + 9 rıht, kol başına 8 basamak, kol yatay uzunluğu 2,32 m; eğim ≈ 29,9°.
Statik detay için eğim
Eğim tan α = h / b ile bulunur. Eğik plak uzunluğu yatay uzunluk / cos α; plak kalınlığı eğime dik ölçüldüğünden düşey kesitteki kalınlık t / cos α olur (15 cm plak yaklaşık 17,3 cm). Basamak ölçülerinin yönetmelik sınırları için merdiven basamak ölçüleri, donatı için betonarme merdiven donatısı ve merdiven kesiti yazılarına bakın.
Mimari ölçüler bitmiş kotlardır. Basamak ve döşeme kaplama kalınlıkları farklıysa ilk ve son kaba rıht diğerlerinden farklı olur.
Sık sorulanlar
Merdiven basamak sayısı nasıl hesaplanır?
Kat yüksekliği hedef rıht yüksekliğine bölünüp tam sayıya yuvarlanır. 300 cm kat ve 17 cm hedef için 18 rıht çıkar.
İdeal rıht yüksekliği kaç cm?
Konutlarda uygulamada çoğunlukla 15–18 cm seçilir; azami değerler için güncel imar yönetmeliğine bakılmalıdır.
2h + b kuralı nedir?
İki rıht yüksekliği ile bir basamak genişliğinin toplamının 60–64 cm olmasıdır; insanın ortalama adım uzunluğuna dayanan rahatlık kuralıdır.