AutoCAD'de alan ve uzunluk hesaplama: AREA, MEASUREGEOM, LIST

AutoCAD'de alan nasıl hesaplanır? Kısa cevap

Ölçmek istediğiniz şeyin ne olduğuna göre yöntem değişir:

AutoCAD sonucu her zaman çizim birimi cinsinden verir. 1 birim = 1 cm çiziyorsanız alan cm² olarak gelir; m²'ye çevirmek size kalır. Bu nedenle ölçmeye başlamadan önce çiziminizin hangi birimle çizildiğini bilmelisiniz; birim ayarı birimler ve şablon bölümünde anlatılıyor. Aşağıdaki komutların tamamı GstarCAD'de de aynı adlarla bulunur.

AREA komutu adım adım

AREA (kısayol AA) komutu hem noktalarla hem de nesne seçerek çalışır. Şeritte Home > Utilities panelindeki Measure açılır listesinde Area olarak da bulunur.

Noktalarla alan ölçme

1. AA yazıp Enter'a basın.
2. Nesne kenetlemesi (OSNAP) açıkken köşe noktalarını sırayla tıklayın. Endpoint ve Intersection kenetlemeleri burada çok işe yarar.
3. Son noktadan sonra Enter'a basın. AutoCAD şekli kendiliğinden kapatır.
4. Komut satırında Area ve Perimeter (çevre) değerlerini okuyun.

Nesne seçerek ölçme

1. AA > O (Object) seçeneğini girin.
2. Kapalı polyline, daire, elips veya bölgeyi (region) tıklayın.

Alanları toplama ve çıkarma

Bir dairenin toplam kat alanından merdiven boşluğunu çıkarmak gibi işlemler için:

1. AA > A (Add area) ile toplama moduna geçin.
2. O ile nesne seçin ve dış sınırı tıklayın. Ara toplam görünür.
3. Enter ile seçimi bitirin, S (Subtract area) ile çıkarma moduna geçin.
4. O ile boşluğu tıklayın. Komut satırı kalan toplamı gösterir.

Son ölçülen alan AREA, çevre ise PERIMETER sistem değişkeninde saklanır. Komut satırına bu adları yazarak son değeri yeniden görebilirsiniz; LISP ile alan yazdırırken bu değişkenlerden yararlanılır.

Sık yapılan hata

Açık bir polyline seçildiğinde AREA hata vermez; şekli ilk ve son noktayı birleştiriyormuş gibi kapatarak hesaplar. Bir köşesi kenetlenmemiş, açık kalmış bir oda sınırı bu yüzden "doğru gibi görünen" yanlış bir alan verir. PROPERTIES paletinde Closed satırının Yes olduğunu kontrol edin. Kendi kendini kesen (sekiz şeklinde kıvrılan) polyline'lar da hatalı alan verir.

MEASUREGEOM: tek komutta mesafe, yarıçap, açı ve alan

MEASUREGEOM (kısayol MEA) ölçüm araçlarını tek komutta toplar. Şeritte Home > Utilities > Measure düğmesi bu komutu çalıştırır.

AREA'ya göre iki avantajı vardır: alan ölçerken Arc seçeneğiyle yaylı kenarları doğru izleyebilirsiniz ve Quick modunda duvarlarla çevrili bir odanın içine imleci getirip tıkladığınızda, kapalı bölgenin alanı ve çevresi doğrudan görünür. Bu, oda alanlarını kontrol ederken BOUNDARY ile polyline üretmekten daha hızlıdır.

İpucu

Quick modu ekran yakınlaştırmasına bağlıdır; odanın tamamı ekranda görünmüyorsa sınır doğru bulunmayabilir. Ölçmeden önce odayı ekrana sığdırın.

LIST, DIST ve PROPERTIES ile uzunluk ölçme

Uzunluk ölçmenin üç pratik yolu vardır:

• PROPERTIES (Ctrl+1 veya PR): Çizgi, polyline, yay ve dairede Length (uzunluk), kapalı nesnelerde ayrıca Area satırı görünür. Değer kopyalanabilir.
• LIST (LI): Seçilen nesnenin katmanı, uzunluğu, alanı ve köşe koordinatlarını metin penceresinde listeler. Birden çok nesne seçilirse her biri ayrı listelenir.
• DIST (DI): İki noktayı tıklarsınız; mesafe, XY düzlemindeki açı ve X, Y, Z farkları (Delta X, Delta Y) yazılır.

Çok sayıda çizginin toplam uzunluğu

Birden çok çizgi seçildiğinde PROPERTIES paleti toplam uzunluğu göstermez; değerler farklı olduğu için *VARIES* yazar. Toplam için iki yol vardır:

1. Çizgiler uç uca bağlıysa JOIN (J) ile tek polyline yapın ve PROPERTIES'ten Length değerini okuyun.
2. Uç uca değillerse DATAEXTRACTION ile uzunlukları tabloya ya da Excel'e çıkarın ve toplayın. Bu yöntem AutoCAD'de tablo ve Excel bölümünde anlatılıyor.

Sık yapılan hata

İki hata, uzunluk ölçümlerinde çok sık görülür. Birincisi, layout sekmesinde, viewport'un dışında (kâğıt uzayında) ölçmektir: bu durumda sonuç kâğıt birimindedir ve 1/50 ölçekli bir viewport'ta 550 cm'lik duvar 110 mm gibi görünür. Ölçmeden önce model uzayına geçin ya da viewport'un içine çift tıklayın. İkincisi, farklı Z kotlarında kalmış nesnelerdir: başka programdan gelen bir altlıkta çizgilerin uçları farklı yüksekliklerdeyse DIST ve Length değeri, planda gördüğünüzden uzun çıkar. DIST sonucundaki Delta Z değeri sıfır değilse nesneleri FLATTEN komutuyla ya da PROPERTIES'ten Z değerlerini sıfırlayarak düzleştirin (FLATTEN, Express Tools yüklüyse kullanılabilir).

Tarama (HATCH) ve BOUNDARY ile alan

Tarama nesnelerinin de alanı vardır. Bir odayı taradıysanız, taramayı seçip PROPERTIES paletinde Geometry altındaki Area satırına bakmanız yeterlidir. Birden çok tarama seçildiğinde palet Cumulative Area (toplam alan) değerini verir. Bu, aynı kattaki tüm ıslak hacimlerin toplam alanını bulmanın en hızlı yoludur.

Taramanın alanı, taranmış bölgenin alanıdır: içinde ada (island) olarak bırakılmış bir kolon veya şaft varsa o kısım alandan zaten düşülmüştür. Bu, net alan için kullanışlıdır, ama brüt alan arıyorsanız yanıltır. Hangi değeri istediğinizi baştan belirleyin ve ölçüm için ayrı bir katmanda, çıktıda kapatılan geçici bir tarama kullanın; böylece paftadaki asıl taramalarla karışmaz.

Duvarlarla çevrili ama sınırı tek bir nesne olmayan bölgeler için BOUNDARY (BO) kullanın:

1. BO yazın, açılan pencerede Object type olarak Polyline seçin.
2. Pick Points düğmesine basıp odanın içine tıklayın, Enter'a basın.
3. AutoCAD odanın sınırında yeni bir kapalı polyline oluşturur. Bunu ayrı bir katmana (ör. ALAN) taşıyıp ölçün.

Tarama sınırının kapanmaması ve küçük boşluk sorunları için AutoCAD tarama (HATCH) bölümüne bakın; aynı boşluklar BOUNDARY'nin de sınır bulamamasına yol açar.

cm² ve mm²'yi m²'ye çevirme

AutoCAD'in verdiği değer çizim birimi cinsindendir. Çevirme katsayıları:

Örnek: 450 × 380 cm'lik bir oda cm ile çizildiyse AREA sonucu 171.000 cm²'dir. 171.000 ÷ 10.000 = 17,10 m². Aynı oda mm ile çizilseydi sonuç 17.100.000 mm² olurdu ve 1.000.000'a bölünürdü; yine 17,10 m².

Çevre için de aynı mantık geçerlidir: 1.660 cm'lik çevre 16,60 m'dir. Hesap sonucunun anlamlı görünmediği her durumda (ör. 3 m'lik bir duvarın uzunluğu 3000 çıkıyorsa) çiziminizin mm ile çizildiğini anlarsınız.

Sık yapılan hata

Alan için uzunluk katsayısını kullanmak. cm² ile çizilmiş bir alanı 100'e bölmek, sonucu 100 kat büyük verir. Alan, uzunluk katsayısının karesiyle çevrilir: (1/100)² = 1/10.000.

Örnek: bir dairenin brüt ve net alanını ölçmek

Ölçüleri cm ile çizilmiş, dış ölçüleri 1.000 × 800 cm olan, bir köşesinde 300 × 150 cm'lik girinti bulunan bir daire planını düşünelim. İçinde 250 × 250 cm'lik bir şaft-merdiven boşluğu var. Brüt alanı ve odaların net alanlarını şöyle buluruz:

1. Dış duvar yüzünü izleyen kapalı bir polyline çizin (ya da BOUNDARY ile dış sınırı üretin) ve ayrı bir ALAN katmanına koyun.
2. AA > A > O ile dış sınırı seçin: 1.000 × 800 − 300 × 150 = 755.000 cm².
3. Enter, S > O ile boşluğu seçin: 755.000 − 62.500 = 692.500 cm² = 69,25 m².
4. Her odanın içine MEA > Quick ile tıklayarak ya da BOUNDARY ile oda sınırlarını üreterek net alanları bulun.
5. Net oda alanlarını toplayıp brüt alanla karşılaştırın. Aradaki fark duvarların kapladığı alandır; dış duvarı 25, iç duvarları 10 cm olan bir dairede bu fark brüt alanın küçük ama gözle görülür bir kısmıdır.

Sonuçları tabloya dökerken her satırın hangi sınıra göre ölçüldüğünü (duvar dış yüzü, duvar ekseni, iç yüz) not edin. Brüt ve net alan tanımları amaca göre değişir; proje teslimlerinde hangi tanımın istendiğini ilgili idareden veya şartnameden kontrol edin.

İpucu: ondalık hassasiyeti

AREA ve DIST sonuçlarındaki ondalık basamak sayısı, UNITS penceresindeki Precision ayarına (LUPREC değişkeni) bağlıdır. Hassasiyet 0 ise 171.000,4 cm² gibi bir değer yuvarlanmış görünür. Kontrol ölçümlerinde hassasiyeti geçici olarak artırın. Ölçü çizgilerinin gösterdiği değer de ölçü stilindeki yuvarlamaya bağlıdır; ölçü yazısı bir kontrol aracı değildir, gerçek değeri LIST ile okuyun.

FIELD ile otomatik güncellenen alan yazısı

Oda isimlerinin altına alan yazmak için değeri elle girmek yerine alan (field) kullanın. Field, bir nesnenin özelliğine bağlı canlı bir yazıdır: polyline'ı uzattığınızda yazı da yeni alanı gösterir.

1. Odanın sınırında kapalı bir polyline olsun (gerekirse BOUNDARY ile oluşturun).
2. MTEXT (T) ile yazı kutusunu açın, ilk satıra oda adını yazın, alt satıra geçin.
3. Sağ tık > Insert Field seçin (kısayol Ctrl+F). Komut satırından FIELD ile de açılır.
4. Field category olarak Objects, Field names listesinden Object seçin.
5. Object type yanındaki seçim düğmesine basıp polyline'ı tıklayın.
6. Property listesinden Area seçin.
7. Format listesinden Decimal, Precision olarak 0.00 seçin.
8. Additional Format düğmesine basın: Conversion factor kutusuna cm ile çizimde 0.0001, mm ile çizimde 0.000001 yazın. Suffix kutusuna m² yazın.
9. OK ile kapatın. Yazı gri zeminle görünür; bu zemin çıktıda basılmaz ve FIELDDISPLAY değişkeniyle kapatılabilir.

Polyline değiştikten sonra yazı hemen güncellenmezse REGEN yapın ya da UPDATEFIELD ile alanı seçin. Ne zaman güncelleneceğini FIELDEVAL değişkeni belirler.

İpucu

Oda alanı tablosu hazırlıyorsanız aynı field'ı tablo hücresine de ekleyebilirsiniz; tablo hücresinde sağ tık > Insert > Field. İmar hesaplarındaki emsal ve taban alanı kontrolleri için oda alanlarının nasıl toplandığına TAKS, KAKS ve emsal yazısında bakabilirsiniz; resmî hesapların hangi alan tanımına göre yapılacağını ilgili idareden teyit edin.

Kendiniz deneyin

1. Birimi cm olan bir çizimde RECTANG ile 0,0 ve @450,380 noktalarından bir dikdörtgen çizin.
2. Dikdörtgeni seçip Ctrl+1 ile alanını okuyun: 171000 olmalı. Elle m²'ye çevirin.
3. İçine 100 × 120 cm'lik ikinci bir dikdörtgen çizin. AA > A > O ile büyüğü ekleyin, S > O ile küçüğü çıkarın. Sonuç 159.000 cm² olmalı.
4. MEA > Quick modunda iki dikdörtgen arasındaki bölgeye tıklayıp aynı değeri görün.
5. Büyük dikdörtgenin ortasına bir MTEXT yazıp FIELD ile alanı 17.10 m² biçiminde ekleyin. Dikdörtgeni grip ile uzatıp REGEN yapın; yazının değiştiğini görün.