AutoCAD dosya kurtarma: RECOVER, AUDIT, .bak ve otomatik kayıt

AutoCAD dosyası açılmıyorsa ilk ne yapmalı?

Dosya açılmıyorsa, açılırken program kapanıyorsa ya da ekranda Drawing file is not valid benzeri bir uyarı çıkıyorsa paniğe gerek yok. Çoğu bozuk çizim, aşağıdaki sırayla denendiğinde kurtarılır. Sıralama önemlidir: en az veri kaybettiren yöntemden başlayıp en eski kopyaya doğru ilerleriz.

1. Dosyanın kopyasını alın. Kurtarma denemelerine başlamadan önce bozuk DWG dosyasını başka bir klasöre kopyalayın. Yanlış bir kayıt, kurtarılabilir dosyanın üzerine yazabilir.
2. RECOVER ile açmayı deneyin. Uygulama menüsü (sol üstteki A simgesi) > Drawing Utilities > Recover > Recover yolunu ya da komut satırına RECOVER yazmayı kullanın.
3. Dosyada dış referans varsa RECOVERALL kullanın. Ana dosya ile birlikte bağlı dış referansları da onarır.
4. Açılan dosyada AUDIT çalıştırın. Kalan hataları bulup düzeltir.
5. Yine olmuyorsa .bak dosyasına geçin. Bir önceki kayıt anının kopyasıdır.
6. Son çare olarak otomatik kayıt dosyasını (.sv$) arayın. Program çöktüyse burada daha yeni bir kopya bulunabilir.

Bu adımların tamamı GstarCAD'de de büyük ölçüde aynı komut adlarıyla çalışır; RECOVER, AUDIT ve PURGE orada da vardır. Otomatik kayıt dosyasının uzantısını ve konumunu ise GstarCAD'in kendi seçenekler penceresinden kontrol edin.

RECOVER, RECOVERALL ve AUDIT komutları

Üç komut birbirine benzer ama farklı durumlar için tasarlanmıştır:

RECOVER adım adım

1. AutoCAD'i boş bir çizimle açın (bozuk dosyaya çift tıklamayın).
2. Komut satırına RECOVER yazıp Enter'a basın.
3. Açılan pencerede bozuk dosyayı seçin ve Open deyin.
4. AutoCAD dosyayı tarar ve bir rapor penceresi gösterir: kaç hata bulunduğu, kaçının düzeltildiği yazar.
5. Dosya açıldıysa hemen SAVEAS ile yeni bir adla kaydedin. Örneğin kat-plani_kurtarilan.dwg.

AUDIT adım adım

1. Dosya açıkken AUDIT yazın.
2. Fix any errors detected? [Yes/No] sorusuna Y (Evet) ile cevap verin.
3. Komut satırındaki rapora bakın. "0 errors found" yazıyorsa dosyanın veritabanı sağlamdır.
4. Hata bulunduysa AUDIT'i ikinci kez çalıştırın; bazı hatalar ancak ikinci turda temizlenir.

AUDIT'in raporunu dosya olarak tutmak isterseniz AUDITCTL sistem değişkenini 1 yapın; AutoCAD çizimle aynı klasöre .adt uzantılı bir denetim raporu yazar.

RECOVER da işe yaramazsa: yeni dosyaya blok olarak yerleştirme

Bazı dosyalar RECOVER ile açılmaz ama başka bir çizimin içine blok olarak eklenebilir. Bu yöntem, bozuk kısım dosyanın ayarlarında veya bir sözlük kaydındaysa çizim nesnelerini kurtarır.

1. Şablonunuzdan yeni, boş bir çizim açın.
2. INSERT (kısayol I) komutunu çalıştırın ve bozuk DWG dosyasını dosya olarak seçin.
3. Ekleme noktası olarak 0,0, ölçek 1, dönüş 0 verin. Böylece koordinatlar orijinal dosyayla aynı kalır.
4. Gelen bloğu EXPLODE (kısayol X) ile patlatın.
5. AUDIT ve PURGE çalıştırıp yeni adla kaydedin.

Bu yöntemde layout sekmeleri gelmez; yalnızca model uzayındaki çizim taşınır. Layout'ları yeniden kurmanız gerekir, ama çizimin kendisini kurtarmak çoğu zaman en önemli kısımdır. Benzer şekilde dosyayı dış referans olarak bağlayıp (XATTACH) içeriğini görmek de, dosyanın hangi kısmının sağlam olduğunu anlamanıza yardım eder.

İpucu

Başkasından gelen, özellikle farklı programlarla üretilmiş dosyaları kendi projenize kopyalamadan önce bir kez AUDIT'ten geçirin. Bozuk nesneler kopyala-yapıştır ile temiz dosyanıza da taşınır.

Otomatik kayıt dosyası (.sv$) nerede, nasıl açılır?

AutoCAD, açık çizimleri belirli aralıklarla geçici bir dosyaya kaydeder. Bu dosyanın uzantısı .sv$'dır. Çizim normal şekilde kapatılırsa bu dosya silinir; program çöker ya da bilgisayar kapanırsa klasörde kalır. Kurtarma için en taze kopya çoğu zaman budur.

İlgili ayarlar

Klasörü bulmak için komut satırına SAVEFILEPATH yazın; AutoCAD mevcut yolu gösterir. Varsayılan konum genellikle Windows kullanıcısının geçici (Temp) klasörüdür. Aynı ayar OPTIONS (kısayol OP) > Files sekmesi > Automatic Save File Location altında da görünür.

.sv$ dosyasını açma

1. SAVEFILEPATH ile klasörü öğrenin ve Windows Gezgini'nde açın.
2. Gezgin'de Görünüm menüsünden dosya adı uzantılarını görünür yapın. Uzantılar gizliyse yeniden adlandırma işe yaramaz.
3. Çizim adınızla başlayan .sv$ dosyalarını değiştirilme tarihine göre sıralayın.
4. En yenisini proje klasörünüze kopyalayın (taşımayın).
5. Kopyanın uzantısını .sv$ yerine .dwg yapın.
6. Dosyayı AutoCAD'de açın; sorun çıkarsa RECOVER ile açın.

Program çöktükten sonra AutoCAD'i yeniden başlattığınızda Drawing Recovery Manager paneli genellikle kendiliğinden açılır. Açılmazsa DRAWINGRECOVERY yazın. Panelde her çizim için orijinal dosya, .bak ve .sv$ kopyaları ayrı ayrı listelenir; üzerlerine gelince kayıt saatlerini görür, hangisinin daha yeni olduğuna göre seçim yaparsınız.

Sık yapılan hata

Otomatik kayıt, bir komut çalışırken ya da çizimde hiç değişiklik yokken devreye girmez. Saatlerce komut ortasında bekletilen bir çizimde .sv$ dosyası beklediğiniz kadar yeni olmayabilir. Otomatik kaydı bir yedekleme sistemi olarak değil, çöküşe karşı emniyet olarak görün ve Ctrl+S alışkanlığını bırakmayın.

.bak dosyasını .dwg yapma

ISAVEBAK değişkeni 1 iken AutoCAD her kayıtta, dosyanın bir önceki hâlini aynı klasörde aynı adla ama .bak uzantısıyla saklar. Yani kat-plani.bak, kat-plani.dwg'nin son kayıttan önceki hâlidir.

1. Proje klasöründe kat-plani.bak dosyasını bulun.
2. Kopyalayıp aynı klasöre yapıştırın.
3. Kopyanın adını kat-plani_yedek.dwg olarak değiştirin. Asıl dosyanın adını kullanmayın ki iki kopya karışmasın.
4. Çift tıklayarak ya da OPEN ile açın.

Ayar OPTIONS > Open and Save sekmesinde Create backup copy with each save kutusuyla da açılıp kapanır. Disk yerini korumak için bu kutuyu kapatan kullanıcılar, ilk bozulmada tek kopyayla kaldıklarını fark eder; açık bırakın.

İpucu

.bak dosyası her kayıtta yenilendiği için, bozuk dosyayı açıp kaydederseniz sağlam .bak da bozuk hâlle yer değiştirir. Bozulma fark ettiğiniz an önce .bak dosyasını başka bir klasöre kopyalayın, sonra denemelere başlayın.

Sık karşılaşılan hata mesajları ve çözümleri

Aşağıda en sık karşılaşılan durumları İngilizce arayüzdeki mesajları ve Türkçe karşılıklarıyla topladık; GstarCAD gibi Türkçe arayüzlü programlarda ifadeler farklı olabilir.

Sık yapılan hata

Bozuk dosyayı ağ sürücüsünden veya bulut eşitleme klasöründen doğrudan açıp onarmaya çalışmak. Eşitleme programı yarım kalmış bir kopyayı geri yükleyebilir. Dosyayı önce yerel diskte bir klasöre kopyalayın, kurtarmayı orada yapın. DWG ve DXF arasındaki farklar ve DXF'in kurtarmada ne zaman işe yaradığı için DWG ve DXF farkı yazısına bakabilirsiniz: RECOVER ile de açılmayan bir dosya, ara bir programda açılabiliyorsa DXF olarak dışa aktarılıp AutoCAD'de yeniden açılmayı deneyebilir.

Dosya şişmesi: PURGE, -PURGE ve OVERKILL

Bozulmanın yaygın öncülü, dosyanın gereksiz verilerle şişmesidir. Birkaç megabaytlık bir plan dosyası onlarca megabayta çıkmışsa temizlik zamanı gelmiştir. Şişmenin nedenleri DWG dosyası şişmesi ve temizlik yazısında anlatılıyor; burada yalnızca komutların doğru kullanımını adım adım veriyoruz.

Temizlik sırası

1. Dosyanın yedeğini alın.
2. AUDIT > Y.
3. -PURGE yazın, R (Regapps) seçin, ad olarak * girin, tek tek onay sorusuna N deyin. Başka dosyalardan kopyalamayla gelen binlerce kayıtlı uygulama tanımı tek seferde silinir.
4. PURGE penceresini açın, Purge nested items kutusunu işaretleyip Purge All deyin. İç içe bloklar boşaldıkça yeni öğeler temizlenebilir hâle gelir; liste boşalana kadar tekrarlayın.
5. Üst üste çizilmiş kopyalar için OVERKILL yazın, tüm çizimi seçin (ALL), ayarları varsayılan bırakıp onaylayın.
6. Kaydedip dosya boyutuna bakın.

Hâlâ şişkin kalan dosyalarda eski bir yöntem işe yarar: WBLOCK (kısayol W) ile Entire drawing seçeneğini kullanarak tüm çizimi yeni bir dosyaya yazdırın. Yeni dosyaya yalnızca kullanılan tanımlar taşınır.

İpucu

PURGE, kullanılmayan blok tanımlarını da siler. Şablon dosyanızda ileride kullanmak üzere bıraktığınız bloklar varsa o dosyada Purge All demeyin; yalnızca gereken kategorileri seçerek temizleyin.

Veri kaybını önleyen ayar listesi

Kurtarma bilgisi, ancak ayarlar baştan doğru yapılmışsa işe yarar. Yeni bir bilgisayarda AutoCAD'i kurduktan sonra şu listeyi uygulayın:

• SAVETIME: 10 dakika iyi bir başlangıçtır. Çok büyük dosyalarda kayıt sırasında beklemek can sıkıyorsa 15 yapın, kapatmayın.
• SAVEFILEPATH: Geçici klasör temizleme programlarının silmeyeceği, bildiğiniz bir klasör seçin (ör. D:\CAD-otokayit).
• ISAVEBAK = 1: .bak yedeği her zaman açık kalsın.
• Proje klasörünü düzenli yedekleyin; .bak ve .sv$ yalnızca son birkaç dakikayı korur, günler öncesini değil.
• Önemli teslimlerden önce SAVEAS ile tarihli bir kopya alın.
• Ağ veya bulut klasöründeki dosyalarda çalışırken bağlantı koparsa kaydı hemen yerel diske SAVEAS ile alın; yarım kalmış bir ağ kaydı, bozuk dosyaların en sık nedenlerinden biridir.
• Çok büyük dosyaları bölün: mimari altlığı, aks sistemini ve detayları ayrı dosyalarda tutup dış referansla birleştirmek hem kayıt süresini kısaltır hem de bir dosya bozulduğunda kaybı sınırlar.

Bu ayarların OPTIONS penceresindeki yerleri ve diğer önemli seçenekler AutoCAD birim ayarı, şablon ve OPTIONS ayarları bölümünde ayrıntılı anlatılıyor. Dış referanslı projelerde kurtarma sırasında bağlantı yollarının da kırılabileceğini unutmayın; yolların göreli tutulması için XREF kullanımı yazısına bakın.

Kendiniz deneyin

Bu alıştırmayı gerçek bir proje dosyasıyla değil, deneme dosyasıyla yapın.

1. Yeni bir çizim açın, birkaç çizgi ve daire çizip deneme.dwg olarak kaydedin. Bir çizgi daha ekleyip yeniden kaydedin.
2. Proje klasöründe deneme.bak dosyasının oluştuğunu görün. Kopyasını deneme_yedek.dwg yapıp açın: son eklediğiniz çizgi olmamalı.
3. SAVETIME değerini 1 yapın, çizimde bir değişiklik yapıp iki dakika bekleyin. SAVEFILEPATH klasöründe .sv$ dosyasını bulun, kopyasını .dwg yapıp açın.
4. AUDIT çalıştırıp raporu okuyun.
5. -PURGE > R > * > N sırasını uygulayın, sonra PURGE penceresinde neyin temizlenebildiğine bakın.
6. Bitince SAVETIME değerini 10'a geri alın.