AutoCAD'de tablo oluşturma ve Excel ile veri bağlantısı

AutoCAD'de tablo nasıl oluşturulur?

TABLE (kısayol TB) komutu, satır ve sütunlardan oluşan, hücreleri düzenlenebilen tek bir tablo nesnesi oluşturur. Şeritte Annotate > Tables > Table ya da Home > Annotation > Table düğmesiyle de açılır.

1. TB yazıp Enter'a basın. Insert Table penceresi açılır.
2. Table style listesinden bir stil seçin (henüz kendi stiliniz yoksa Standard kalsın).
3. Insert options bölümünde Start from empty table seçin.
4. Insertion behavior: Specify insertion point tabloyu tıkladığınız noktaya koyar; Specify window ise çizdiğiniz pencereye sığdırır.
5. Column & row settings bölümünde sütun sayısı, sütun genişliği, veri satırı sayısı ve satır yüksekliğini (satır sayısı cinsinden) girin.
6. Set cell styles bölümünde birinci satırı Title, ikinciyi Header, diğerlerini Data bırakın.
7. OK deyip tabloyu yerleştirin. İmleç ilk hücrede yanıp söner; yazmaya başlayın, hücreler arasında Tab ile ilerleyin.

Tabloyu düzenleme

Bir hücreye tıkladığınızda şeritte Table Cell bağlamsal sekmesi açılır. Buradan:

• Rows ve Columns panelleriyle satır/sütun ekleyip silebilirsiniz.
• Merge Cells ile hücreleri birleştirirsiniz (başlık satırı için).
• Cell Format ile hücrenin veri türünü (Decimal Number, Percentage, Text vb.) ve ondalık basamağını belirlersiniz.
• Insert panelinden hücreye blok, alan (field) veya formül eklersiniz.

Hücreye çift tıklamak yazı düzenlemeye geçer. Birden çok hücreyi seçmek için ilk hücreye tıklayıp Shift ile sonuncuya tıklayın ya da sürükleyin. Sütun genişliğini değiştirmek için hücre seçiliyken kenardaki tutamaçları (grip) sürükleyin. Aynı komutlar GstarCAD'de de TABLE ve TABLESTYLE adlarıyla bulunur.

İpucu

Sık kullandığınız tabloları (oda alan listesi, kapı-pencere listesi, revizyon tablosu) başlıkları ve sütun genişlikleri hazır şekilde ayrı bir DWG dosyasında ya da şablonunuzun layout sekmesinde tutun. Hazır tabloyu kopyalayıp yalnızca değerleri değiştirmek, her seferinde Insert Table penceresini doldurmaktan hızlıdır ve tüm paftalarda aynı düzeni korur. Başlık satırını, sütun sırasını ve birimleri (m, m², adet) ofis içinde bir kez kararlaştırın; tabloyu okuyan şantiye ekibi her paftada aynı yeri arar.

Tablo içinde formül kullanma

AutoCAD tabloları basit hesap yapabilir. Hücre adları Excel'deki gibidir: sütunlar A, B, C…, satırlar 1, 2, 3…

1. Sonucun yazılacağı hücreye çift tıklayın.
2. =Sum(C3:C8) yazıp hücre dışına tıklayın. Ya da hücreyi seçip Table Cell > Insert > Formula > Sum deyin ve toplanacak hücreleri pencereyle seçin.
3. Formül hücresi gri zeminle görünür; bu bir alandır (field) ve çıktıda basılmaz.

Örnek: Bir oda alan tablosunda B sütununa oda adlarını, C sütununa alanları yazın; son satırda =Sum(C3:C8) toplam daire net alanını verir. C sütunundaki değerleri elle yazmak yerine oda polyline'larına bağlı FIELD ile eklerseniz, plan değiştikçe hem alanlar hem toplam güncellenir. Alan alanının nasıl eklendiği alan ve uzunluk hesaplama bölümünde anlatılıyor.

Sık yapılan hata

Sayıları ondalık virgülle yazmak. Tablo hücresine 17,10 yazdığınızda AutoCAD bunu çoğu ayarda sayı olarak değil metin olarak görür ve formül sonucu hatalı çıkar. Hücreye 17.10 yazın; gösterimde virgül istiyorsanız Cell Format penceresinde ondalık ayırıcıyı virgül seçin.

TABLESTYLE ile tablo stili tanımlama

Tablo stili; yazı stili ve yüksekliği, hücre kenar boşlukları, çerçeve çizgileri ve başlık düzenini bir arada saklar. Ofisteki tüm metraj, kapı-pencere ve oda tabloları için tek bir stil kullanmak paftaları tutarlı yapar.

1. TABLESTYLE (kısayol TS) yazın, New deyip stile bir ad verin (ör. TABLO-50).
2. Cell styles listesinden sırayla Data, Header ve Title'ı seçip her biri için ayarları yapın.
3. General sekmesinde hizalamayı (Alignment) ve hücre kenar boşluklarını (Margins) girin.
4. Text sekmesinde yazı stilini ve Text height değerini girin. Yükseklik, tablonun bulunacağı ölçeğe göre seçilir: 1/50 ölçekli ve cm ile çizilmiş bir planda kâğıtta 2,5 mm görünecek yazı için model uzayında 12,5 birim gerekir.
5. Borders sekmesinde çizgi kalınlığını ve rengini belirleyin.
6. Set current deyip kapatın.

Tabloyu layout'ta (kâğıt uzayında) yerleştirirseniz yazı yüksekliğini doğrudan kâğıt ölçüsüyle (ör. 2,5) verirsiniz ve ölçek hesabı gerekmez. Antet yanındaki listeler için bu yol daha pratiktir. Yazı yüksekliği ve ölçek ilişkisi için yazı ve yazı stilleri bölümüne bakabilirsiniz.

Excel tablosunu AutoCAD'e yapıştırma seçenekleri

Excel'de hücreleri seçip kopyaladıktan sonra AutoCAD'de nasıl yapıştırdığınız sonucu tamamen değiştirir. Basit Ctrl+V genellikle Excel'i gömülü bir OLE nesnesi olarak yapıştırır. Seçenekleri görmek için PASTESPEC komutunu (şeritte Home > Clipboard > Paste > Paste Special) kullanın.

İpucu

Türkçe karakterler bozuk geliyorsa Text yerine Unicode Text seçin. OLE nesneleri çıktıda bulanık ya da yanlış ölçekte basılabilir, başka bilgisayarda düzenlenmek için Excel ister ve dosyayı büyütür; teslim edilecek paftalarda OLE yerine AutoCAD tablosu kullanın.

DATALINK: Excel'e bağlı, güncellenen tablo

Veri bağlantısı (data link), AutoCAD tablosunu bir Excel dosyasındaki sayfaya veya aralığa bağlar. Excel'deki değerler değiştiğinde AutoCAD size haber verir ve tek komutla tabloyu günceller. Metrajı Excel'de kontrol edip çizime aktaran ofisler için en temiz yöntem budur; Excel tarafındaki kontrol mantığı için Excel ile metraj kontrolü yazısına bakabilirsiniz.

Bağlantı oluşturma

1. Excel dosyasını kaydedip kapatın.
2. DATALINK yazın (şeritte Insert > Linking & Extraction > Data Link). Data Link Manager açılır.
3. Excel Links altında Create a new Excel Data Link seçin ve bağlantıya bir ad verin (ör. ODA-ALANLARI).
4. Gözat düğmesiyle Excel dosyasını seçin. Path type olarak Relative path seçmek, proje klasörü taşındığında bağlantının kopmamasını sağlar.
5. Bağlanacak kısmı seçin: Link entire sheet (tüm sayfa), Link to a named range (Excel'de adlandırılmış aralık) veya Link to range (ör. A1:D20).
6. Genişletme okuyla More options bölümünü açın; hücre biçimlerinin Excel'den mi alınacağını ve tablodaki değişikliklerin Excel'e yazılmasına izin verilip verilmeyeceğini (Allow writing to source file) belirleyin.
7. OK ile kapatın.

Bağlı tabloyu yerleştirme ve güncelleme

1. TB > Insert options > From a data link seçin, listeden bağlantınızı seçip yerleştirin.
2. Excel dosyası değiştiğinde AutoCAD'in sağ alt köşesinde bildirim balonu çıkar. Balondaki bağlantıya tıklayın ya da DATALINKUPDATE komutunu çalıştırıp Update data link seçeneğiyle tabloyu seçin.
3. Kaynağa yazma izni verdiyseniz aynı komutun Write data link seçeneği, AutoCAD'deki değişiklikleri Excel'e gönderir. Şeritteki karşılıkları Download from Source ve Upload to Source'dur.

Sık yapılan hata

Bağlı tablonun hücrelerini AutoCAD'de değiştirmeye çalışmak. Bağlantılı hücreler varsayılan olarak kilitlidir; değişikliği Excel'de yapın. Gerekirse hücreyi seçip Table Cell > Cell Locking ile kilidi açabilirsiniz, ama bir sonraki güncellemede Excel'deki değer elle yaptığınız değişikliğin üzerine yazılabilir. Excel dosyası açıkken güncelleme yapmak da bazen hata verir; önce Excel'i kaydedip kapatın.

DATAEXTRACTION: çizimdeki nesnelerden liste çıkarma

Veri çıkarma (data extraction), çizimdeki nesnelerin özelliklerini sayıp listeleyen bir sihirbazdır: kaç adet kapı bloğu var, her katmandaki polyline'ların toplam uzunluğu ne, blok özniteliklerinde (attribute) hangi değerler yazılı. Sonuç çizimde tablo olarak ya da Excel/CSV dosyası olarak alınabilir. Bu özellik tam AutoCAD'de bulunur; AutoCAD LT'de olmayabilir, kendi sürümünüzde kontrol edin.

1. DATAEXTRACTION yazın (şeritte Insert > Linking & Extraction > Extract Data).
2. Create a new data extraction seçin; ayarlar bir .dxe dosyasına kaydedilir, sonraki seferlerde aynı ayarı yeniden kullanırsınız.
3. Veri kaynağı olarak mevcut çizimi ya da seçeceğiniz nesneleri belirtin. Birden çok çizimi de kaynak gösterebilirsiniz.
4. Nesne listesinde yalnızca ilgilendiğiniz türleri işaretleyin, ör. Polyline ve kapı bloklarınız. Display blocks only gibi süzgeçler listeyi kısaltır.
5. Özellik listesinde gerekenleri seçin: Layer, Length, Area, Name, öznitelikler.
6. Refine data sayfasında aynı satırları birleştirme (Combine identical rows), adet sütunu (Show count column) ve sıralama ayarlarını yapın. Sütun başlığına sağ tıklayıp toplam (Insert Totals Footer > Sum) ekleyebilirsiniz.
7. Çıktı olarak çizime tablo eklemeyi, dış dosyayı (.xls, .csv, .txt) ya da ikisini birden seçin.
8. Tablo stili seçip bitirin ve tabloyu yerleştirin.

Özniteliklerle numaralandırılmış kapı-pencere bloklarından otomatik doğrama listesi üretmek, bu aracın en yaygın kullanımıdır; blok öznitelikleri blok ve dinamik blok bölümünde anlatılıyor. Çizimdeki tabloyu dışarı almak için ayrıca TABLEEXPORT komutu vardır; seçilen tabloyu CSV dosyası olarak kaydeder ve Excel'de açılabilir.

Tablolarda sık karşılaşılan sorunlar

Tabloların bir başka avantajı da tek nesne olmalarıdır: tabloyu taşımak, kopyalamak ya da ölçeklemek tek tıklık iştir ve satır eklendiğinde alttaki satırlar kendiliğinden kayar. Çizgi ve yazılarla elle çizilmiş eski "tablo"ları yeni projelerde TABLE nesnesine çevirmek, sonraki revizyonlarda zaman kazandırır. Eski tablodaki değerler çoksa, bunları Excel'e bir kez yazıp oradan bağlı tablo oluşturmak çoğu zaman en hızlı yoldur.

Kendiniz deneyin

1. Excel'de A1'e Oda, B1'e Alan (m2) yazın; altına beş oda ve alanlarını girin, B7'ye =TOPLA(B2:B6) formülünü yazın. odalar.xlsx olarak kaydedip kapatın.
2. AutoCAD'de TS ile TABLO-50 stilini oluşturun.
3. DATALINK ile bu dosyaya A1:B7 aralığından göreli yollu bir bağlantı kurun ve TB > From a data link ile tabloyu yerleştirin.
4. Excel'de bir odanın alanını değiştirip kaydedin, kapatın. AutoCAD'de DATALINKUPDATE ile tabloyu güncelleyin; toplamın da değiştiğini görün.
5. Aynı Excel aralığını kopyalayıp PASTESPEC > AutoCAD Entities ile ayrıca yapıştırın; bu tablonun güncellenmediğini görün.
6. Tam AutoCAD kullanıyorsanız çizime birkaç kapalı polyline çizip DATAEXTRACTION ile katman ve alan sütunlarından oluşan bir tablo üretin.