AutoCAD'den çıktı alma: PLOT, PDF'e aktarma, sayfa düzeni ve CTB

AutoCAD'den PDF çıktı nasıl alınır? Kısa cevap

AutoCAD'de çıktı PLOT komutuyla (Ctrl+P) alınır. PDF için yazıcı listesinden DWG To PDF.pc3 seçin, kâğıt boyutunu (ör. ISO A1) belirleyin, layout'tan çıktı alıyorsanız Plot area = Layout ve ölçek 1:1 yapın, plot stili olarak siyah-beyaz çıktı için monochrome.ctb seçip OK'e basın ve dosyayı kaydedin.

Bu kadarı tek bir pafta için yeter. Ama her paftada aynı ayarları tekrar girmemek, çizgi kalınlıklarını doğru çıkarmak ve onlarca paftayı tek PDF'te toplamak için dört kavramı bilmek gerekir: Page Setup (adlandırılmış sayfa ayarı), plot style (CTB/STB), ölçek ve Fit to paper farkı ve PUBLISH ile toplu çıktı. Bu bölüm bunları komut komut anlatıyor; statik paftalarda hangi kalınlıkların tercih edildiği gibi meslek pratiği konuları için pafta çıktısı ve plot ayarları yazısına bakabilirsiniz.

PLOT penceresi alan alan

Ctrl+P ile açılan pencerede sağ alttaki > (More Options) düğmesine basarak pencereyi genişletin; plot stili ve seçenekler bu kısımdadır.

Plot options bölümünde dikkat edilecek kutular:

• Plot object lineweights: Nesne ve katman çizgi kalınlıklarını çıktıya yansıtır.
• Plot with plot styles: CTB/STB'deki ayarları uygular; işaretliyse kalınlığı plot stili belirler.
• Plot paperspace last: Önce viewport içeriği, en son kâğıt uzayı (antet) basılır.
• Hide paperspace objects: 3B viewport'larda gizli çizgileri kaldırır; 2B paftada genellikle kapalı kalır.
• Plot transparency: Saydamlık verilmiş nesneler (ör. açık renkli taramalar) için açılır.

Ayarları yaptıktan sonra sol alttaki Preview ile önizlemeye bakın. Önizleme doğruysa Apply to Layout düğmesine basın; ayarlar layout'a kaydedilir ve bir sonraki Ctrl+P'de hazır gelir.

Sık yapılan hata: Modelde Extents ile çıktı almak

Model uzayında Extents seçildiğinde çizimin en uzak nesnesine kadar her şey kâğıda sığdırılır. Çizimin bir köşesinde unutulmuş tek bir nokta bile paftanın küçülüp kenara kaymasına yol açar. Modelden çıktı alıyorsanız Window ile antetin köşelerini gösterin; daha iyisi layout kullanın.

Page Setup Manager: ayarları bir kez yapıp her paftada kullanmak

Sayfa ayarı (page setup), yazıcı, kâğıt, alan, ölçek ve plot stilinin adlandırılmış bir kombinasyonudur. Her layout'a bir sayfa ayarı atanır; böylece PLOT penceresinde hiçbir şey seçmeden doğru çıktı alınır.

1. Layout sekmesine sağ tıklayıp Page Setup Manager'ı seçin ya da PAGESETUP yazın.
2. New deyin, ad verin: A1-PDF-1:1.
3. Açılan pencerede yazıcı, kâğıt, Plot area = Layout, ölçek 1:1 ve plot stilini seçin; OK.
4. Listede yeni ayarı seçip Set Current ile geçerli layout'a atayın.
5. Aynı ayarı diğer layout'lara atamak için sekmeleri Shift ile birlikte seçip sağ tıklayın, Page Setup Manager'da ayarı Set Current yapın.

Başka bir dosyadan almak: Ofisin şablonunda hazır sayfa ayarları varsa Page Setup Manager'da Import düğmesiyle (komut satırında PSETUPIN) o DWG veya DWT'den ayarları içeri alın. En sağlam yöntem, sayfa ayarlarını şablon dosyasına (DWT) kaydetmektir; her yeni çizim bunlarla başlar.

İpucu: Aynı pafta için iki sayfa ayarı

Bir A1 paftanın hem A1 PDF'ini hem de ofiste kontrol için A3 kâğıt çıktısını sık alıyorsanız iki sayfa ayarı tanımlayın: A1-PDF-1:1 ve A3-Kontrol-1:2. İkincisi A1 layout'u tam yarı ölçekte A3'e basar (aşağıdaki ölçek bölümüne bakın).

Plot style: CTB ve STB farkı, monochrome.ctb ve kalınlık ayarı

Plot stili, nesnelerin kâğıtta hangi renk, kalınlık ve gri tonla basılacağını belirleyen tablodur. İki türü vardır:

Bir çizim ya CTB ya STB modunda çalışır; mod çizim oluşturulurken şablondan gelir. Yeni çizimlerin hangi modla başlayacağını PSTYLEPOLICY değişkeni belirler (1 = renge bağlı). Var olan çizimi diğer moda çevirmek için CONVERTPSTYLES, CTB dosyasından STB üretmek için CONVERTCTB kullanılır. PLOT listesinde yalnızca CTB'ler görünüyorsa çiziminiz renge bağlı moddadır.

CTB düzenleme adım adım:

1. STYLESMANAGER yazın; Plot Styles klasörü açılır. monochrome.ctb'yi kopyalayıp ofis adıyla yeniden adlandırın (orijinali değiştirmeyin).
2. PLOT penceresinde bu dosyayı seçip yanındaki düzenleme düğmesine basın; Plot Style Table Editor açılır.
3. Form View sekmesinde soldan bir renk seçin (ör. Color 1).
4. Color = Black, Lineweight = istenen kalınlık (ör. 0,35 mm) yapın. Gri ton için Screening değerini düşürün (100 tam ton, 50 yarı ton).
5. Diğer renkler için tekrarlayın, Save & Close deyin.

Aşağıdaki tablo bir örnektir, ofisinizin standardını esas alın:

CTB'de bir rengin Lineweight değeri Use object lineweight ise kalınlık katmandan gelir. Katmanlarda kalınlık tanımlıysa CTB ile çakışma olmaması için tek bir yöntem seçin. Renk ve kalınlık düzeninin ayrıntısı çizgi tipleri ve kalınlıkları bölümünde.

Sık yapılan hata: CTB'yi PDF ile birlikte göndermemek

DWG'yi başka bir ofise gönderdiğinizde CTB dosyası çizimin içinde değildir; karşı taraf aynı adlı CTB'ye sahip değilse çizgiler farklı kalınlıkta çıkar. CTB'yi dosyayla birlikte gönderin; ETRANSMIT (ZIP) ile paket hazırlıyorsanız CTB'nin pakete eklendiğini dosya listesinden kontrol edin.

Ölçek ve Fit to paper farkı: ölçülebilir çıktı nasıl alınır?

Fit to paper, seçilen alanı kâğıda sığacak şekilde otomatik ölçekler. Ortaya çıkan ölçek "1 mm = 1,437 birim" gibi yuvarlak olmayan bir sayıdır; çıktı güzel görünür ama cetvelle ölçülemez. Belirli ölçek (1:1, 1:2, 1:50) ise ölçülebilir çıktı verir.

• Layout'tan çıktı: Ölçek her zaman 1:1'dir, çünkü layout zaten kâğıt boyutundadır ve çizimin ölçeği viewport'ta ayarlanmıştır. Ayrıntısı layout ve viewport bölümünde.
• Modelden çıktı: Ölçek, model biriminin kâğıt mm'sine oranıdır. Model cm biriminde, çıktı 1/50 ise 1 mm = 5 birim girilir; model mm biriminde ise 1 mm = 50 birim.

Örnek hesap: A1 paftayı A3'e basmak. A1 (841 × 594 mm) ile A3 (420 × 297 mm) arasındaki oran yaklaşık 1/2'dir. Layout'tan A3'e Fit to paper ile basarsanız yazıcının kenar boşlukları yüzünden ölçek 1:2,1 gibi bir değer çıkar ve 1/50 plan "yaklaşık 1/105" olur. Bunun yerine ölçeği elle 1 mm = 2 units (1:2) yaparsanız 1/50 plan tam 1/100 basılır ve ölçüler cetvelle kontrol edilebilir. Kenarlarda birkaç milimetrelik kırpılma olabilir; antetin kesilmemesi için full bleed kâğıt kullanın ya da antet çerçevesini içeriden çizin.

İpucu: Lineweight'leri ölçekle küçültmek

Plot scale bölümündeki Scale lineweights kutusu işaretliyse çizgi kalınlıkları da ölçekle birlikte küçülür. A1'i A3'e 1:2 basarken kalınlıkların orantılı incelmesi isteniyorsa işaretleyin; kontrol çıktısında çizgilerin aynı kalınlıkta kalması isteniyorsa boş bırakın.

PDF'e aktarma: DWG To PDF, EXPORTPDF ve PDF seçenekleri

AutoCAD'de PDF üretmenin üç yolu vardır:

1. PLOT + DWG To PDF.pc3: En yaygın yol. Kâğıt boyutları PC3 dosyasında tanımlıdır; ISO full bleed kâğıtlar kenar boşluğu olmadan tam ölçü basar.
2. EXPORTPDF (EPDF): Şeritte Output sekmesi > Export to DWF/PDF paneli. Geçerli layout'u, bütün layout'ları ya da modeli doğrudan PDF'e aktarır; sayfa ayarını kullanabilir veya geçersiz kılabilir.
3. PUBLISH: Çok sayıda paftayı tek seferde, istenirse tek bir çok sayfalı PDF olarak üretir (aşağıda).

Yeni sürümlerde yazıcı listesinde DWG To PDF.pc3'e ek olarak genel kullanım, yüksek baskı kalitesi, küçük dosya ve web/mobil için ayrı AutoCAD PDF ön ayarları da bulunur. Hangisinin hangi varsayılanlarla geldiği sürüme göre değişebildiğinden, ofiste tek bir ön ayar seçip sayfa ayarına bağlamak tutarlılık sağlar.

PDF seçenekleri: PLOT penceresinde yazıcının yanındaki PDF Options (ya da Properties) düğmesinden şunlar ayarlanır:

• Vector quality / Raster image quality: Çözünürlük (dpi). Çok yüksek değer dosyayı büyütür.
• Include layer information: PDF'te katmanları açılıp kapatılabilir yapar; şantiyede altlığı gizleyip donatıyı okumak için kullanışlıdır.
• Include hyperlinks ve Create bookmarks: Bağlantıları ve pafta adlarından yer imlerini aktarır.
• Font handling: Yazıların PDF'te yazı olarak mı yoksa geometri olarak mı tutulacağı. Yazı olarak kalırsa PDF'te arama yapılabilir.

Özel kâğıt boyutu: Standart dışı bir pafta (ör. 1189 × 594 mm uzun pafta) gerekiyorsa PLOT penceresinde yazıcının Properties düğmesine basın, Device and Document Settings sekmesinde Custom Paper Sizes > Add ile boyutu tanımlayın ve PC3 dosyasını kaydedin. Kâğıt boyutlarının listesi için pafta boyutları yazısına bakabilirsiniz.

Sık yapılan hata: PDF'te çizgilerin renkli ya da hep aynı kalınlıkta çıkması

Plot style table None bırakılmış ya da Plot with plot styles kutusu boştur. CTB'yi seçin, kutuyu işaretleyin ve Preview ile kalınlıkları kontrol edin. Plot style listesinin yanındaki Display plot styles kutusu açıksa kalınlıklar layout ekranında da görünür.

PUBLISH ile toplu çıktı ve çok sayfalı PDF

1. Bütün layout'lara doğru sayfa ayarını atayın (yukarıdaki Page Setup Manager bölümü).
2. PUBLISH yazın ya da layout sekmelerinden birine sağ tıklayıp Publish Selected Layouts seçin.
3. Sheet List açılır. Model sekmesi listede istenmiyorsa sağ tıklayıp kaldırın; diğer dosyalardaki paftaları Add Sheets ile ekleyin.
4. Sıralamayı Move Up / Move Down ile pafta numarasına göre düzenleyin.
5. Page Setup sütununda her pafta için kendi ayarını (Default) ya da hepsi için ortak bir ayarı seçin.
6. Publish to listesinde PDF seçin (ya da Plotter named in page setup).
7. Publish Options düğmesinde çıktı klasörünü ve Multi-sheet file seçeneğini ayarlayın; açıksa tüm paftalar tek PDF dosyasında birleşir.
8. Listeyi daha sonra tekrar kullanmak için Save Sheet List ile .dsd dosyası olarak kaydedin.
9. Publish düğmesine basın.

Çıktı arka planda alınıyorsa durum çubuğunda bir yazıcı simgesi döner; bittiğinde bildirim çıkar. Arka plan yayımlamayı kapatmak, hataları anında görmek için faydalıdır; bu davranış BACKGROUNDPLOT değişkeniyle denetlenir. Yazdırma sırasında oluşan uyarıların ayrıntısı bildirimdeki View Plot and Publish Details bağlantısında görünür.

GstarCAD'de de PLOT, sayfa ayarları, CTB/STB plot stilleri ve toplu çıktı (PUBLISH) bulunur; PDF sürücüsünün adı ve PDF seçenekleri AutoCAD'den farklı olabilir.

Kendiniz deneyin: ofis CTB'si ve tek dosyada pafta seti

1. STYLESMANAGER ile monochrome.ctb'yi kopyalayıp OFIS.ctb adını verin. Renk 1'i 0,35 mm, renk 2'yi 0,50 mm, renk 8'i 0,13 mm ve %50 screening yapın.
2. Önceki bölümde hazırladığınız A3 layout'a PAGESETUP ile A3-PDF-1:1 adlı bir ayar tanımlayın: DWG To PDF.pc3, ISO full bleed A3, Layout, 1:1, OFIS.ctb.
3. Layout'u kopyalayarak ikinci bir pafta oluşturun (sekmeye sağ tık > Move or Copy > Create a copy), viewport'u başka bir bölgeye kaydırın.
4. Modelde aynı çizimi Window + Fit to paper ile A4'e basın; PLOT penceresinde görünen ölçeği not edin.
5. PUBLISH ile iki layout'u tek, çok sayfalı bir PDF'te toplayın; Include layer information açık olsun.
6. PDF'i açın: katman panelinden tarama katmanını kapatın, cetvelle bir kolon genişliğini ölçün ve ölçeği doğrulayın.

Serinin bir sonraki bölümü olan AutoCAD kısayolları listesi, bu bölümde kullandığınız Ctrl+P gibi kısayolların tamamını tek sayfada topluyor.