DWG ve DXF farkı nedir? Hangi durumda hangisi kullanılır

DWG nedir?

DWG (adını drawing kelimesinden alır), AutoCAD'in kendi çizim dosyası biçimidir. Dosya ikili (binary) yapıdadır: metin editörüyle açıldığında okunabilir bir içerik görmezsiniz. Çizgiler, yazılar, bloklar, katmanlar, ölçü stilleri, layout'lar, dış referans bağlantıları ve çizimle ilgili diğer tüm bilgiler sıkıştırılmış biçimde bu dosyada saklanır.

DWG'nin ayrıntılı yapısı Autodesk tarafından açık bir standart olarak yayımlanmaz. Bununla birlikte, bağımsız kuruluşların geliştirdiği kütüphaneler sayesinde GstarCAD gibi birçok CAD programı DWG'yi doğrudan açıp kaydedebilir. Bu yüzden DWG, Türkiye'de mimari ve statik ofisler arasında fiilî standart hâline gelmiştir. AutoCAD ile GstarCAD arasında dosya alışverişi de DWG üzerinden sorunsuz yapılır; ayrıntılar için GstarCAD ve AutoCAD yazısına bakabilirsiniz.

DWG'nin yanında gördüğünüz diğer dosyalar

Bir DWG klasöründe genellikle başka uzantılar da görürsünüz. .bak dosyası, kaydetme sırasında oluşturulan bir önceki sürümün yedeğidir; uzantısını .dwg yapınca açılır. .sv$ uzantılı dosyalar otomatik kaydetme kopyalarıdır ve program beklenmedik biçimde kapandığında kurtarma için kullanılır. .dwl ve .dwl2 dosyaları ise dosyanın o anda açık olduğunu gösteren kilit dosyalarıdır; program kapandığında silinmeleri gerekir. Ağ üzerinde çalışan ofislerde, açık olmayan bir dosyanın “başka kullanıcı tarafından kullanılıyor” uyarısı vermesinin nedeni çoğu zaman artakalan bir .dwl dosyasıdır. Bu yardımcı dosyaların hiçbiri karşı tarafa gönderilmez; gönderilen tek dosya DWG'dir.

DXF nedir?

DXF (Drawing Exchange Format, çizim değişim biçimi), Autodesk'in 1980'lerin başında AutoCAD'in ilk sürümleriyle birlikte tanıttığı ve yapısını yayımladığı bir değişim biçimidir. Amacı, farklı programların AutoCAD çizimlerini okuyup yazabilmesini sağlamaktır.

DXF dosyası genellikle düz metin (ASCII) olarak kaydedilir. Bir DXF dosyasını metin editörüyle açtığınızda, her satırda bir grup kodu ve ardından bir değer görürsünüz. Örneğin bir çizginin katmanı, başlangıç ve bitiş koordinatları ayrı satırlarda yazılıdır. Bu açıklık sayesinde:

• Başka CAD, CAM, GIS ve analiz programları DXF'i kolayca okuyabilir.
• Basit bir program ya da betik ile DXF dosyası üretmek ve okumak mümkündür.
• Dosyanın içeriği bir metin editöründe incelenebilir, gerektiğinde elle düzeltilebilir.

Bir DXF dosyasının içi

0,0 noktasından 5000,0 noktasına, AKS katmanında çizilmiş tek bir çizgi, DXF dosyasının ENTITIES bölümünde kabaca şöyle görünür (her değer kendi grup kodunun altındaki satırdadır):

0 → LINE (nesne türü)
8 → AKS (katman adı)
10, 20, 30 → 0.0, 0.0, 0.0 (başlangıç noktasının X, Y, Z koordinatları)
11, 21, 31 → 5000.0, 0.0, 0.0 (bitiş noktasının X, Y, Z koordinatları)

Gerçek bir dosyada bu satırların yanında nesne kimliği, renk ve çizgi tipi gibi başka grup kodları da bulunur. Ama mantık bu kadar basittir: bu yüzden bir Excel tablosundan ya da kısa bir betikle aks sistemi veya donatı listesi çizen araçlar çoğu zaman DXF üretir.

AutoCAD, DXF'in ikili (binary) bir türünü de destekler; ancak pratikte karşınıza çıkacak DXF dosyalarının büyük bölümü metin tabanlıdır.

DWG ve DXF arasındaki farklar

İçerik açısından iki biçim de aynı çizim nesnelerini taşıyabilir: çizgi, yay, pline, yazı, blok, katman, ölçü, tarama ve layout bilgileri DXF'e de aktarılır. Fark, bilginin nasıl saklandığında ve hangi programların onu okuyabildiğindedir. Ancak bazı özel nesneler, örneğin eklenti programların oluşturduğu nesneler, hedef programda tanınmayabilir ve basit geometriye dönüşebilir ya da görünmeyebilir.

Bu nedenle bir DXF'i karşı tarafa göndermeden önce, mümkünse aynı dosyayı alıcının kullandığı programda bir kez açıp kontrol etmek, ya da en azından alıcıdan ilk dosyayı açıp ekran görüntüsüyle onaylamasını istemek iyi bir alışkanlıktır.

Sürüm uyumu: eski sürüme kaydetmek

DWG ve DXF'in ikisinin de sürümleri vardır. AutoCAD'in yeni bir sürümü zaman zaman yeni bir dosya biçimi sürümü getirir; birkaç ardışık program sürümü ise aynı dosya biçimini kullanabilir. Yeni biçimde kaydedilmiş bir dosya, o biçimi tanımayan eski bir programla açılamaz.

Bu sorun en çok, farklı ofislerin farklı program sürümleri kullandığı durumlarda çıkar. Çözüm basittir:

1. Dosyayı SAVEAS (Farklı Kaydet) ile açın.
2. Dosya türü listesinden karşı tarafın programının açabileceği daha eski bir DWG sürümünü seçin.
3. Dosya adına sürümü belirten bir ek koyun (örneğin _v2010), böylece asıl dosyayla karışmaz.

Çok eski ya da CAD dışı programlar için en geniş uyumu genellikle eski DXF sürümleri sağlar; R12 DXF bu açıdan uzun süredir “herkesin okuyabildiği” biçim olarak bilinir. Ancak eski sürüme kaydederken yeni sürümlere ait bazı özellikler basitleştirilebilir; bu yüzden çalışma dosyanızı her zaman güncel biçimde saklayın, eski sürümü yalnızca gönderim için üretin.

Elinizde AutoCAD yoksa ya da çok sayıda dosyayı topluca dönüştürmeniz gerekiyorsa, Autodesk'in ücretsiz görüntüleyicisi DWG TrueView içindeki dönüştürme aracı dosyaları farklı DWG ve DXF sürümlerine toplu olarak çevirebilir. GstarCAD de kaydetme seçeneklerinde farklı DWG ve DXF sürümleri sunar.

Hangi durumda DWG kullanılır?

• Günlük çizim işi: Ofis içindeki tüm çalışma dosyaları DWG olarak tutulur.
• Mimari ve statik ofis arasında altlık alışverişi: Mimari altlık DWG olarak gönderilir ve statik dosyaya dış referans olarak bağlanır. Bkz. AutoCAD'de XREF kullanımı.
• AutoCAD ve GstarCAD arasında geçiş: İki program da DWG'yi doğrudan okuyup yazar; ara biçime gerek yoktur.
• Arşiv: Proje teslimlerinin düzenlenebilir kopyaları DWG olarak saklanır; yanında değiştirilemez bir PDF kopya tutulur.
• Detay programlarıyla çalışma: KNCad gibi AutoCAD ve GstarCAD içinde çalışan statik detay programları çizimi doğrudan DWG içinde üretir; ayrı bir dönüştürme adımı gerekmez.

Kısacası DWG, çizimin “canlı” hâlidir: katman düzeni, bloklar, öznitelikler, ölçü stilleri ve layout'lar en eksiksiz biçimde DWG'de korunur. Bir dosya üzerinde çalışmaya devam edilecekse, ara biçime dönüştürmek yerine DWG olarak saklamak ve göndermek her zaman en güvenli yoldur.

Hangi durumda DXF kullanılır?

• CNC, lazer ve plazma kesim: Sac, levha ve ankraj plakası gibi parçaların kesiminde atölyeler çoğunlukla DXF ister. Bu dosyada yalnızca kesilecek kapalı konturlar bulunmalı; ölçü, yazı ve tarama ayrı katmanlarda tutulmalı ya da silinmelidir. Atölyenin istediği birim ve çizim kurallarını önceden sorun.
• CAD dışı programlara aktarım: Bazı analiz, hesap, coğrafi bilgi sistemi ve grafik programları DWG yerine DXF okur. Örneğin bir analiz programına aks sistemini ya da kat planı geometrisini almak için DXF kullanılabilir. Statik yazılım ile detay çizimi arasındaki veri akışı için statik yazılımdan detaya aktarım yazısına bakabilirsiniz.
• Kendi yazdığınız araçlar: Excel ya da basit bir betik ile çizim üretmek veya bir çizimden koordinat okumak istiyorsanız, metin tabanlı DXF ile çalışmak çok kolaydır.
• Bozuk dosya kurtarma: Açılışta sorun çıkaran bir DWG, önce RECOVER ve AUDIT ile denenir. Sorun sürerse dosyayı DXF olarak kaydedip yeniden açmak bazı bozulmaları temizleyebilir.

Dönüştürme yaparken dikkat edilecekler

• Birim: DXF dosyası bir birim bilgisi taşısa da birçok program bu bilgiyi dikkate almaz. Dosyayı gönderirken çizim biriminin mm mi cm mi olduğunu ayrıca yazın.
• Hassasiyet: AutoCAD'de DXF kaydederken ondalık basamak sayısı seçilebilir. Varsayılan en yüksek hassasiyeti düşürmek dosyayı küçültür ama koordinatlarda yuvarlama yapar; ölçülü imalat dosyalarında hassasiyeti düşürmeyin.
• Bloklar ve dış referanslar: Karşı taraf dış referans dosyalarına sahip değilse çizim eksik görünür. Göndermeden önce dış referansları bağlayın (bind) ya da dosyaları birlikte paketleyin (ETRANSMIT).
• Gereksiz içerik: Kullanılmayan katman, blok ve stilleri PURGE ile temizlemek her iki biçimde de dosya boyutunu küçültür. Ayrıntı için DWG dosyası şişmesi ve temizlik yazısına bakın.
• Kontrol: Dönüştürülmüş dosyayı göndermeden önce kendiniz açıp birkaç ölçüyü DIST ile kontrol edin.

Statik ofiste önerilen dosya düzeni

DWG ve DXF karmaşasının çoğu, dosya düzeninin baştan kurulmamasından kaynaklanır. Basit bir düzen şöyle olabilir:

• 01_Mimari: Mimardan gelen orijinal DWG dosyaları, tarihli klasörler hâlinde. Bu dosyalar değiştirilmez.
• 02_Altlik: Temizlenmiş, statik çizime uygun hâle getirilmiş mimari altlıklar. Statik dosyalar bunları dış referans olarak kullanır.
• 03_Statik: Kalıp, aplikasyon ve detay paftalarının çalışma DWG'leri, her zaman güncel sürümde.
• 04_Gonderim: Karşı tarafa gönderilen dosyalar: PDF setleri, eski sürüme kaydedilmiş DWG'ler ve talep edilen DXF'ler. Dosya adlarında tarih ve sürüm bilgisi bulunur.
• 05_Arsiv: Teslim edilmiş revizyonların donmuş kopyaları.

Bu ayrımla bir dosyanın neden DXF olduğu, kime ne zaman gönderildiği ve hangi sürümün güncel olduğu sorusu ortadan kalkar. Revizyonlarla birlikte bu düzenin nasıl yürütüleceği için statik projede revizyon yönetimi yazısına bakabilirsiniz.

DWG, DXF, DWF ve PDF: kısa karşılaştırma

Çizim alışverişinde karşınıza iki biçim daha çıkar:

• DWF: Autodesk'in görüntüleme ve inceleme amaçlı biçimidir. Çizimi düzenlemek için değil, görüntülemek ve işaretlemek için kullanılır.
• PDF: Paftanın değiştirilemez, ölçekli görüntüsüdür. Kontrol, onay, şantiye ve arşiv için idealdir; düzenleme amacıyla gönderilmez. CAD programları PDF'teki vektörleri içe aktarabilse de sonuç genellikle katman ve blok düzeni bozulmuş bir çizim olur.

Pratik kural şudur: düzenlenecekse DWG, başka programa girecekse DXF, okunacak ve onaylanacaksa PDF. Proje teslimlerinde DWG ve PDF birlikte verilir; DXF yalnızca karşı taraf istediğinde üretilir.