AutoCAD'de nesne seçme yöntemleri: pencere, kesişen, QSELECT

AutoCAD'de seçim neden bu kadar önemli?

Bir önceki bölümde gördüğümüz düzenleme komutlarının neredeyse hepsi Select objects (Nesne seçin) sorusuyla başlar. Yanlış seçim, yanlış nesnenin silinmesi ya da taşınması demektir; doğru seçim yöntemi ise beş dakikalık işi beş saniyeye indirir. Örneğin bir plandaki bütün kapı bloklarını tek tek tıklamak yerine SELECTSIMILAR ile bir tanesini seçip aynılarını otomatik bulabilirsiniz.

AutoCAD iki şekilde seçim kabul eder:

• Önce komut, sonra seçim (fiil-nesne): MOVE yazarsınız, komut nesne ister, siz seçersiniz.
• Önce seçim, sonra komut (nesne-fiil): Komut yokken nesneleri seçersiniz, mavi tutamaçlar (grip) görünür, sonra komutu çalıştırırsınız. Bu davranış PICKFIRST sistem değişkeni 1 iken çalışır.

Seçimi bitirmek için Enter veya boşluk tuşuna, tüm seçimi bırakmak için Esc tuşuna basarsınız. Seçim yaparken komut satırını izlemeyi alışkanlık edinin: her seçim adımından sonra AutoCAD kaç nesne bulduğunu (found) ve toplamın kaç olduğunu yazar. Bu sayı, yanlış seçimi daha komut çalışmadan fark etmenizi sağlayan en basit kontroldür. Bu bölümdeki yöntemler GstarCAD'de de büyük ölçüde aynı şekilde çalışır; iki program arasındaki farklar için GstarCAD ve AutoCAD yazısına bakabilirsiniz.

Pencere ve kesişen pencere: soldan sağa mı, sağdan sola mı?

AutoCAD'de en temel seçim, boş bir alana tıklayıp fareyi sürüklemektir. Sürükleme yönü sonucu tamamen değiştirir:

Renkler varsayılan ayarlardır ve seçenekler penceresinden değiştirilebilir. Önemli olan çizgi tipidir: düz çerçeve pencere, kesik çerçeve kesişen seçimdir.

Adım adım: bir duvarın yarısını seçmek

1. Komut yokken, seçmek istediğiniz nesnelerin sağ tarafında boş bir noktaya tıklayın.
2. Fareyi sola doğru götürün; yeşil kesik çerçeve oluştuğunu görün.
3. Çerçevenin seçilecek nesnelere değdiğinden emin olup ikinci kez tıklayın.
4. Seçilen nesneler vurgulanır ve tutamaçlar görünür.

Kement (lasso) seçimi

Yeni sürümlerde boş alana tıklayıp fare tuşunu bırakmadan sürüklerseniz düzensiz biçimli bir kement çizilir. Kement de yönüne göre pencere ya da kesişen gibi davranır; sürüklerken boşluk tuşuna basarak Window, Crossing ve Fence arasında geçiş yapabilirsiniz. Kement istemiyorsanız PICKAUTO sistem değişkeniyle kapatılabilir; değerlerin anlamı sürüme göre değiştiği için yardım dosyanızdan kontrol edin.

Sık yapılan hata: kesişen pencereyle fazla seçim

Kesişen pencere, çerçevenin bir köşesine değen uzun aks çizgilerini, ölçüleri ve taramaları da seçer. Taşıma veya silme öncesi komut satırındaki found (bulundu) sayısına bakın; beklediğinizden çok nesne seçildiyse seçimi daraltın.

Komut satırı seçim seçenekleri: Fence, WPolygon, Previous, Last

Select objects sorusu ekrandayken komut satırına aşağıdaki harfleri yazarak özel seçim modlarını kullanabilirsiniz. Bunlar her komutun içinde çalışır.

Fence ile seçim adım adım

1. TRIM veya ERASE gibi bir komut başlatın.
2. Select objects sorusuna F yazıp Enter'a basın.
3. Seçmek istediğiniz nesnelerin üzerinden geçen bir kırık çizgi çizin; her köşe için tıklayın.
4. Çizgiyi bitirmek için Enter, seçimi bitirmek için bir kez daha Enter.

Fence, birbirine paralel çok sayıda çizgiyi (ör. bir merdivenin basamak çizgileri) tek hamlede seçmenin en temiz yoludur.

İpucu: Previous ile seçimi yeniden kullanmak

Bir grup nesneyi taşıdıktan sonra aynı nesneleri döndürmeniz gerekirse yeniden seçmeyin: ROTATE komutunda P yazıp Enter'a basmak az önceki seçim kümesini geri getirir.

Seçime ekleme, seçimden çıkarma ve üst üste binen nesneler

AutoCAD'de varsayılan davranışta her tıklama seçime ekler. Bir nesneyi seçimden çıkarmak için:

• Shift + tıklama: Tıklanan nesneyi seçimden çıkarır. Shift basılıyken pencere çizmek de penceredeki nesneleri çıkarır.
• R seçeneği: Komut içinde Remove moduna geçer; sonra yeniden eklemek için A yazılır.

Bu ekleme davranışı PICKADD sistem değişkeniyle yönetilir. Değeri 0 olursa her yeni tıklama önceki seçimi bırakır ve eklemek için Shift gerekir; bazı kullanıcılar yanlışlıkla bu ayarı değiştirip "seçim bozuldu" diye düşünür. Normal çalışma için değerin varsayılan (1 ya da yeni sürümlerde 2) olduğundan emin olun.

Üst üste binen nesneler: seçim döngüsü

Aynı yerde iki çizgi varsa (ör. kiriş çizgisi ile duvar çizgisi) tıklama yanlış olanı seçebilir. Seçim döngüsü (Selection Cycling) açıkken üst üste binen nesnelerin üzerine tıkladığınızda bir liste açılır ve istediğinizi seçersiniz. Bu özellik durum çubuğundaki düğmeyle veya SELECTIONCYCLING sistem değişkeniyle açılıp kapanır. Eski bir yöntem olarak Shift + boşluk tuşuyla da nesneler arasında dolaşılabilir.

Gruplar

GROUP (G) komutuyla birkaç nesneyi tek tıklamayla seçilecek bir grup hâline getirebilirsiniz. Grup seçimini geçici olarak kapatmak için Ctrl + Shift + A kısayolu veya PICKSTYLE sistem değişkeni kullanılır. Gruplar blok değildir: dosyada tek tanım oluşturmaz, yalnızca seçim kolaylığı sağlar. Kalıcı ve tekrar eden nesneler için blok kullanmak daha doğrudur.

QSELECT: özelliğe göre hızlı seçim nasıl yapılır?

QSELECT (Hızlı Seçim), nesneleri türüne ve özelliklerine göre seçer: "2. kattaki bütün kırmızı çizgiler", "yüksekliği 25 olan bütün yazılar", "Tarama katmanındaki bütün nesneler" gibi. Şeritte Giriş (Home) > Yardımcı Programlar (Utilities) panelinde, ayrıca Özellikler (Properties) paletinin üst köşesindeki Hızlı Seçim düğmesinde bulunur.

1. Komut satırına QSELECT yazıp Enter'a basın.
2. Apply to kısmında tüm çizimi (Entire drawing) veya mevcut seçimi seçin.
3. Object type listesinden nesne türünü seçin, örneğin Text ya da Multiple (tümü).
4. Properties listesinden özelliği seçin, örneğin Layer veya Height.
5. Operator olarak = Equals, > Greater than gibi bir karşılaştırma, Value olarak değeri girin.
6. Include in new selection set (yeni seçime dahil et) veya Exclude (hariç tut) seçeneğini belirleyip OK'e basın.

Sonuç bir seçim kümesidir; ardından Özellikler paletinde (Ctrl + 1) hepsinin katmanını, rengini veya yazı yüksekliğini aynı anda değiştirebilirsiniz.

İpucu: QSELECT ile yanlış yazı yüksekliklerini bulmak

Paftada farklı yükseklikte yazılar karışmışsa QSELECT ile Text türünü, Height özelliğini ve Not Equal operatörüyle standart değeri (ör. 2.5) seçin. Standart dışı bütün yazılar seçilir; Özellikler paletinde tek seferde düzeltin. Yazı yüksekliği ve ölçek ilişkisi için ölçek ve yazı yüksekliği yazısına bakabilirsiniz.

SELECTSIMILAR, FILTER ve seçim komutlarının karşılaştırması

SELECTSIMILAR: benzerlerini seç

Bir nesneyi seçip sağ tıklayarak Select Similar (Benzerini Seç) dediğinizde ya da komut satırına SELECTSIMILAR yazdığınızda AutoCAD aynı türde ve aynı özellikteki bütün nesneleri seçer. Varsayılan olarak tür, katman ve (bloklarda) ad eşleşmesine bakar; komut içindeki Settings seçeneğiyle renk, çizgi tipi, stil gibi ölçütleri açıp kapatabilirsiniz. Bir plandaki bütün aynı kapı bloklarını seçmenin en hızlı yolu budur.

FILTER: kayıtlı ve koşullu seçim

FILTER (FI) komutu QSELECT'ten daha ayrıntılıdır: birden fazla koşulu VE/VEYA mantığıyla birleştirebilir ve filtreyi adıyla kaydedebilirsiniz. Ayrıca bir komutun içinde, Select objects sorusu ekrandayken saydam komut olarak 'FILTER yazılarak da çalıştırılabilir. Sık tekrarlanan seçimler için (ör. "Ölçü katmanındaki bütün ölçüler ve yazılar") filtreyi bir kez kurup kaydetmek zaman kazandırır.

Katmana göre seçim yerine katmanı izole etmek

Sadece belli bir katmandaki nesnelerle çalışacaksanız seçmek yerine diğer katmanları geçici olarak gizlemek daha güvenlidir: LAYISO seçtiğiniz nesnenin katmanı dışındakileri gizler veya soluklaştırır, LAYUNISO geri alır. Nesne bazında aynı işi ISOLATEOBJECTS ve HIDEOBJECTS yapar. Bu komutların ayrıntısı bir sonraki katman yönetimi bölümünde.

Tutamaçlar (grip) ve seçim ayarları

Komut yokken bir nesneyi seçtiğinizde üzerinde küçük mavi kareler görünür; bunlara tutamaç (grip) denir. Tutamaçlar, seçili nesneyi komut yazmadan düzenlemenin yoludur.

1. Bir çizgiyi seçin; uçlarında ve ortasında tutamaçlar belirir.
2. Uçtaki tutamaca tıklayın; tutamaç kırmızıya döner (sıcak tutamaç) ve komut satırında STRETCH yazar.
3. Fareyi götürüp yeni noktaya tıklayın; çizginin ucu oraya taşınır.
4. Tıkladıktan sonra Enter veya boşluk tuşuna art arda basarsanız mod sırasıyla STRETCH, MOVE, ROTATE, SCALE ve MIRROR arasında değişir.

Sıcak tutamaçtayken C (Copy) seçeneğini kullanırsanız işlem kopyalayarak yapılır; örneğin bir çizginin ucunu tutup MOVE moduna geçip C yazarak birden çok kopya bırakabilirsiniz. Polyline'larda orta tutamacın üzerinde bekletince açılan menüden köşe ekleme (Add Vertex) veya kenarı yaya çevirme (Convert to Arc) gibi seçenekler gelir.

Seçim ayarları nerede?

Seçimle ilgili ayarların çoğu OPTIONS (OP) komutuyla açılan Seçenekler penceresinin Seçim (Selection) sekmesindedir: seçim kutusunun (pickbox) boyutu, tutamaç boyutu ve rengi, seçim önizlemesi ve nesne-fiil seçimi buradan ayarlanır. Aynı ayarlar sistem değişkenleriyle de değiştirilebilir:

Sık yapılan hata: çok büyük seçim kutusu

Seçim kutusu büyütülürse sık çizilmiş detaylarda imleç birden çok nesneye değer ve istemediğiniz çizgi seçilir. Yoğun çizimlerde küçük bir kutu ve yakınlaştırma (zoom) birlikte daha isabetli sonuç verir.

Kendiniz deneyin: seçim alıştırması

Bir önceki bölümde çizdiğiniz küçük planı ya da elinizdeki herhangi bir mimari planı kullanın.

1. Planın sağ yarısını önce soldan sağa pencereyle, sonra sağdan sola kesişen pencereyle seçin. İki seçimde komut satırında yazan nesne sayılarını karşılaştırın.
2. ERASE komutunu başlatın, F ile bir Fence çizerek yalnızca bir duvar dizisini seçin; Esc ile silmeden çıkın.
3. Bütün nesneleri Ctrl + A ile seçin, ardından Shift basılıyken bir pencere çizerek bir bölgeyi seçimden çıkarın.
4. Bir kolon dikdörtgenini seçip sağ tık > Select Similar deyin; kaç kolon seçildiğine bakın.
5. QSELECT ile çizimdeki bütün yazıları (Text ve MText) seçin, Özellikler paletinden renklerini değiştirin.
6. MOVE ile bir grup nesneyi taşıyın, ardından ROTATE komutunda P seçeneğiyle aynı grubu döndürün.

Bu alıştırmanın sonunda neredeyse hiçbir seçimi tek tek tıklamayla yapmadığınızı fark edeceksiniz. Seçim yöntemleri AutoCAD kısayolları ile birleşince çizim hızı belirgin şekilde artar.